Druk van de kant van de politie en democratische onverzettelijkheid hebben de ETA in de touwen gejaagd. Mocht de organisatie desondanks een gewichtig voorwendsel nodig hebben gehad om het definitieve einde van het geweld aan te kondigen, dan werd haar dit gisteren op een presenteerblaadje aangereikt op de Internationale Vredesconferentie voor Baskenland, die in San Sebastián werd gehouden. De aanwezigheid van hooggeplaatste buitenlandse genodigden, een communiqué dat bestond uit vijf punten en de afwezigheid van de Spaanse en de Baskische regering zullen nu wel moeten volstaan om de terroristen zover te krijgen zo snel mogelijk het definitieve einde van het geweld aan te kondigen. Bovendien is er om een einde aan deze tragedie te maken nauwelijks een kader te bedenken dat dichter in de buurt komt van wat de Baskische afscheidingsbeweging nadrukkelijk eist.

Al zullen sommigen nogal wat kanttekeningen plaatsen bij de goedgekeurde tekst, zeker is dat de oproep aan de Spaanse en de Franse regering om te onderhandelen – en aan de samenleving als geheel om, met respect voor de nagedachtenis van de slachtoffers en hun familieleden, verzoening na te streven – lange tijd een vast onderdeel vormde van het draaiboek van de ETA. Natuurlijk zou de ETA er zonder de klopjacht door politie en justitie nooit zo dichtbij zijn geweest om de handdoek in de ring te gooien, maar dat is niet voldoende om een einde te maken aan jaren van geweld.

ETA kan niet op de knieën worden gedwongen

Degenen die halsstarrig het tegendeel blijven beweren, weten heel goed dat er op een bepaald moment concessies moeten worden gedaan – zonder politieke tegenprestaties – om de ETA ertoe te bewegen de wapens neer te leggen en van het toneel te verdwijnen. Wie denkt dat het probleem kan worden opgelost door de ETA op de knieën te dwingen, vergeet hoe andere conflicten, vergelijkbaar met dat in Baskenland, zijn verlopen.

Op de conferentie in San Sebastián heeft men zich deels laten leiden door de manier waarop een oplossing is gevonden voor het geweld in Ierland: daar werd niet de ontbinding van de IRA geëist maar het onherroepelijke einde van het geweld. Vervolgens moest, net zoals in Baskenland het geval zal zijn, de kwestie van de gevangenen worden aangepakt en moest blijk worden gegeven van gezond politiek verstand om vooruitgang te boeken. Dat moet vooral niet worden vergeten, wil men voorkomen dat het fundamentalisme zegeviert.

Gezien de koers die de partij vaart, is het niet verbazingwekkend dat de PP [conservatieve Partido popular] op deze bijeenkomst ontbrak. Maar als de PP weer aan de macht komt, waar het naar uitziet, dan zal ze het einde van de ETA moeten begeleiden, wat heel wat inzicht en bereidheid zal vergen om compromissen te sluiten. Het feit dat Mariano Rajoy [leider van de PP] overweegt om het door de PSOE [Socialistische Partij] en de PNV [Nationale Baskische Partij] in gang gezette proces voort te zetten, is een goed teken.