"Iedere voorwaartse stap van Europa werd gedaan naar aanleiding van een crisis. Hoe dieper die was, hoe omvangrijker de voortgang in het Europese opbouwproces. Er is nu dus volop reden tot optimisme... Gezien de kracht van deze crisis, staat Europa op het punt een grote sprong voorwaarts te maken!" De analyse die Joschka Fischer, de voormalige Duitse minister van Buitenlandse Zaken, een paar dagen geleden voor een publiek van Franse en Duitse topmannen en -vrouwen uiteenzette, is hoopgevend.

Toch is er op dit gebied geen sprake van noodlottigheid. De crisis in Europa is ernstig, het is de grootste sinds het eind van de Tweede Wereldoorlog. Het is een economische en sociale crisis waarboven de dreiging van een recessie hangt, maar dat niet alleen. De crisis is vooral een politieke aangelegenheid, getuige de wantrouwende, en zelfs opstandige bewegingen die er regelmatig op het ‘Oude Continent’ worden waargenomen. Deze schuldencrisis kan Europa in chaos storten.

In het licht van deze dreiging hebben de onderhandelingen die al maandenlang voortduren tussen Parijs en Berlijn voorop en vervolgens met de andere landen van de eurozone gevolgd door de Unie, iets meelijwekkends. Bilateraal overleg, strenge optredens, en topontmoetingen volgen elkaar in hoog tempo op, maar er wordt getalmd, beknibbeld, en uitgesteld...

Er zal vandaag ongetwijfeld een nieuw akkoord over het laatste redmiddel, het zoveelste compromis worden bereikt (de markten mogen immers niet tegen de haren in gestreken worden!). Het huis wordt weer opgekalefaterd – door een wanhopige bevolking een strenge bezuinigingskuur op te leggen, door geldverstrekkers te dwingen een deel van hun uitstaande schuld kwijt te schelden, door een herkapitalisatie van de banken te eisen, en door de capaciteit van de brandspuit te verhogen. Maar het zal de brand niet blussen. En daarin ligt het probleem dat de grootste zorgen baart.

Europa heeft behoefte aan een frisse wind en enthousiaste en ambitieuze architecten. Als eerste moet natuurlijke de euro worden gered. De bedenkers van de eenheidsmunt hadden de munt misschien te mooi aan het publiek voorgesteld door haar te presenteren als de absolute sleutel tot het geluk, iets wat ze niet kan waarmaken. Toch is de euro daarvoor een van de voorwaarden. Maar daarnaast is het de manier waarop Europa functioneert – waarop het zich organiseert – en de solidariteit tussen de leden die opnieuw in ogenschouw moeten worden genomen.

In deze periode waarin de problemen van eenieder egoïsme van iedereen aanwakkeren wordt gemakkelijk vergeten dat de wereld zich vormt rond grote mogendheden, vooral rond de Verenigde Staten en China. De brand is er en moet geblust worden. En tegelijkertijd zal het huis opnieuw moeten worden opgebouwd. En wel zo snel mogelijk.