Zal Europa er ooit in slagen een einde te maken aan de Griekse ellende? Misschien, maar dan wel zonder Giorgos Papandreou, die met een onbegrijpelijke nonchalance besloten heeft de toekomst van zijn land en van de eurozone op het spel te zetten voor een potje blufpoker: de Griekse premier heeft namelijk zonder enig overleg op hoger niveau aangekondigd dat er een referendum moet worden gehouden in zijn land over het Europese steunpakket voor Griekenland. De bezuinigingen die van de Grieken worden verlangd, laten weinig twijfel bestaan over de uitkomst van zo´n volksraadpleging en doen het ergste vermoeden voor Europa.

Hoe de gebeurtenissen in Athene zich verder ook mogen ontwikkelen, de manoeuvres van de Griekse premier, die zich drukker maakt om zijn binnenlands beleid dan om zijn verantwoordelijkheden als Europees leider, zullen onuitwisbare sporen achterlaten. Door zijn handelwijze wordt het ´Europese plan van de laatste kans´, dat op het nippertje rond kwam ten koste van pijnlijke regelingen en zware financiële offers, ernstig ondermijnd. En we kunnen alleen maar hopen dat het niet definitief opgeblazen is.

De gevolgen van de plotselinge Griekse ommekeer zijn nu al merkbaar. Er heerst paniek op de financiële markten, en andere zwakke schakels in Europa dreigen versneld besmet te worden. Want in dit stadium wijst niets erop dat de ´brandgang´ die ontploffing van de eurozone zou moeten voorkomen – in de vorm van kwijtschelding van de helft van de Griekse particuliere schuld, versterking van het noodfonds voor landen die in problemen verkeren, oprichting van een tweede fonds dat gefinancierd zal worden door de opkomende landen, enzovoort – nog wel in stelling kan worden gebracht, ondanks de toezeggingen van Parijs en Berlijn.

Griekenland werkt er zelf aan mee dat het wordt uitgestoten uit Europa. Het land dat met vervalste overheidsrekeningen wist toe te treden tot de eenheidsmunt en dat bekendstaat om zijn laksheid op fiscaal gebied en zijn ineffectief bestuur, is al twee keer door zijn partners gered. In naam van de hogere belangen van Europa stelden deze landen zich tot taak de publieke opinie in eigen land te trotseren om cheques te kunnen uitschrijven aan Athene, ondanks hun lege staatskas. Maar nu is de maat vol. Door deze laatste streek van Athene wordt Griekenland definitief in diskrediet gebracht en komt een Grieks vertrek uit de eurozone met rasse schreden naderbij. Als dat gebeurt, zal Giorgos Papandreou daar medeschuldig aan zijn.