Denemarken: Højskole, een vrije school op z'n Deens

Cafébabel (Parijs)

Geen examens, elke student zijn eigen ritme, een vrij rooster : de Højskole bieden een onderwijssysteem zonder competitie en zonder diploma’s waardoor de leerling zijn creativiteit kan uiten en in een gemeenschap kan leven. Een educatief laboratorium, ”made in Denmark”.

Als ik hem vraag wat ”Højskole” betekent, barst Ole Dedenroth, directeur van zo’n type school in Brenderup in Denemarken, in lachen uit. Met zijn vinger tekent hij een woord op de muur ”inspiratie”. Dan draait hij zich naar mij om en voegt toe ”en inspireren”. Volgens hem gaat opvoeding te vaak hand in hand met verplichting. Natuurlijk moet iedereen naar school kunnen, dat is een recht en een plicht. Maar waarom kunnen we school niet associeren met plezier en vermaak ? ”Op de Højskole”, vertelt Ole, ”leer je dat wat je wat je wilt leren. We verkondigen de studenten geen grote waarheden, maar we helpen ze om de middelen te gebruiken die geschikt zijn om de antwoorden op hun vragen te zoeken en te vinden”.

Dit is geen utopie. Het concept van de ”Højskole” is een erg Deens begrip. De scholen zijn opgericht in de 19de eeuw door dominee Grundtvig en gebaseerd op het principe van ”leren” via de dialoog en sociale interactie. Er worden geen diploma’s uitgereikt om een carrière op te bouwen, maar je leert er je te hechten aan ”het leven” om de nieuw verworven kennis toe te passen, en om Mens te worden, als groep te evolueren, je te ontwikkelen en te handelen naar de waarden democratie en gelijkheid. Bovendien leer je er om creatief in het dagelijks leven te staan. De leerlingen leren van elkaar.

Iedere ”Højskole” baseert zijn onderwijs op duidelijk gedefinieerde vakken, waarin het artistieke sterk overheerst. In Brenderup bijvoorbeeld, kunnen de studenten tussen verschillende basisvakken kiezen: van volksmuziek tot buitenlandse betrekkingen, van Deens tot kunst. Ter ondersteuning worden verschillende andere mogelijkheden geboden, met name een basiscursus Deens of Engels, discussieworkshops of meer praktische workshops in bijvoorbeeld het ontwerpen van gerecyclede producten of pottenbakken... Deze vakken zijn professioneel gericht, maar er kunnen ook hele dagen gewijd worden aan voedingsleer of aan veilig vrijen. De wekelijkse workshops over interculturaliteit komen nog bovenop dit programma, en iedereen doet mee met óf organiseert allerlei sportieve activiteiten als voetbal, volleybal, badminton...

Het recht om je te vergissen

Je hoeft maar aan weinig voorwaarden te voldoen om je bij deze school in te schrijven: je moet tenminste 17 jaar zijn, een taal spreken die je in staat stelt met iedereen te communiceren, Deens of Engels, of in een enkel geval Duits. Alle nationaliteiten zijn welkom. Het zijn particuliere scholen, maar ze worden gedeeltelijk gefinancierd door de staat via studiebeurzen of door fondsen die direct bij de scholen worden gestort. Elke instelling moet een meerderheid van Deense (of Groenlandse) studenten garanderen, maar voor de anderen is een inschrijving aan een ” Højskole” voldoende om een studentenvisum voor niet-Europese burgers aan te kunnen vragen. De gemiddelde leeftijd is er 24 jaar en de verblijven variëren van 4 tot 10 maanden. De studenten die je er ontmoet, hebben totaal verschillende achtergronden en toekomstplannen. "Hier heb je de mogelijkheid om ideeën en projecten te ontwikkelen. En je hebt ook het recht om je te vergissen”.

Anne Marie, 19 jaar, is Duitse. Ik vraag naar haar motivatie. Waarom zou je vier maanden in zo’n soort school doorbrengen ? ”In juli heb ik mijn middelbare school afgerond”, antwoordt ze me, ”en in Duitsland is het gebruikelijk om een pauze te nemen tussen het halen van je middelbare schooldiploma en het begin van de universitaire studie : het beroemde sabbatical”. Sigmar is 17 jaar. Hij komt uit het verre IJsland Op dezelfde vraag zegt hij : ”Ik was bezig met mijn laatste jaar aan de middelbare school af te maken en ik vroeg me af of de kunstacademie echt iets voor mij zou zijn ‘als ik groot was’. Toen heb ik besloten om vier maanden hier door te brengen, om er zeker van te zijn dat de kunst echt mijn weg is”. Met 27 jaar is Marco, een Mexicaan, de oudste leerling, maar ook degene die hier het langst is. ”Hier heb je de mogelijkheid om ideeën en projecten te ontwikkelen”, besluit hij, ”en je hebt ook het recht om je te vergissen”.

Valeria Zincone

Factual or translation error? Tell us.