Een kleine vier maanden na een waarschuwing op Internet, staat een gebouw naast vliegveld Zestienhoven in de fik. Het is een keet van de bedrijven die er bouwen aan een groot detentiecentrum (320 cellen groot, geschikt voor 576 gevangenen) voor illegale vreemdelingen. Later die dag eist The Anarchist Fire, een groepje anonieme activisten, de actie op. Brandstichting, intimidatie, bedreigingen. Het verzet tegen het Nederlandse asiel- en vreemdelingenbeleid neemt sinds enige jaren toe, constateert de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD). De acties worden harder en persoonlijker.

Dat ondervindt ook David van Ballegooijen. Hij verlaat op dinsdagmorgen 20 februari 2007 zijn woning in Zeist. Hij schrikt. De gevel zit onder de rode verf. Van Ballegooijen denkt eerst aan baldadigheid, totdat hij die middag een anonieme e-mail ontvangt: "Bloed aan je handen, bloedspetters aan de muur (...) Dit is een waarschuwing (...) Niemand zal nog verder anoniem blijven die ook maar enige medewerking verleend aan het onmenslijke vluchtelingenbeleid".

Het begint Van Ballegooijen te dagen. Hij heeft de week ervoor als fractievoorzitter van de lokale ChristenUnie/SGP ingestemd met de uitbreiding van het detentiecentrum voor illegalen Kamp Zeist. Van Ballegooijen is boos. "Als mensen het niet eens zijn met de politieke besluitvorming, moeten ze overdag bij mij aanbellen”, zegt hij. "Midden in de nacht een verfbom gooien is laf.” De actiegroep bezoekt die nacht nog vijf andere fractievoorzitters. De klap komt het hardst aan bij Karst Schuring van de PvdA. De verfbom belandt tegen het slaapkamerraam van zijn dochter.

Tientallen bedrijven aan de schandpaal

In de nacht van 21 op 22 juni 2008 worden bij kantoren van Strukton en Ballast Nedam, twee bouwbedrijven die verantwoordelijk zijn van de bouw van het detentiecentrum, ruiten ingeslagen. De daders gooien boterzuur naar binnen. In een persverklaring schrijven ze: "Laat de bedrijven zich schamen, en hiermee ophouden, anders kunnen ze nog meer bezoeken verwachten, in toenemende frequentie en schade".

De architect van het detentiecomplex op Zestienhoven, ziet op 9 februari dit jaar dat zijn woning en auto met rode verf zijn besmeurd. Er komt een dreigmail overheen van de actiegroep Betonrot: "Dit heb je te danken aan je ontwerp van het nieuwe detentiecentrum Zestienhoven en je eerdere bijdragen aan het penitentiair industrieel complex. Je bent gewaarschuwd (...) Stoppen jullie met je te verrijken aan de barbaarse migratiepolitiek van Fort Europa!"

Op internet circuleert een 27-pagina groot overzicht van betrokken instanties, met de titel "Aan de schandpaal!". De kantoren met adresgegevens van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) staan vermeld, het bedrijf dat de bajesboot in Dordrecht verbouwt, de leverancier van de liften in het nieuwe complex op Zestienhoven. Maar ook het bedrijf dat het vuil van de detentieboten in Zaandam ophaalt, de uitzendbureaus die personeel voor de detentiecentra werven en de bedrijven die kerstpakketten voor de IND verzorgen.

Vorig jaar was korte tijd de website "Sloop de deportatiemachine" in de lucht. Die site beperkte zich niet tot bedrijfsgegevens, maar vermeldde allerlei privé-informatie. Van de directeur van een detentiecomplex stond te lezen van welke judovereniging zijn zoontje lid is.

Activisme in alle legaliteit

De AIVD schrijft in haar onderzoeksrapport dat het "illegale verzet wordt bepaald door twee groeperingen". Het gaat om de Werkgroep Stop Deportaties (WSD) en de Anarchistische Anti-deportatie Groep Utrecht (Aagu). Beide groepen hebben hun basis in Utrecht en bij beide groepen is sprake van legale en illegale acties, meldt de AIVD. Het zijn vaak strafbare acties, waar de afgelopen jaren ook geregeld mensen voor zijn veroordeeld. Soms leverde het een boete of werkstraf op, soms een korte gevangenisstraf. Maar het zijn niet de intimiderende en bedreigende acties waar de AIVD voor waarschuwt. Die worden opgeëist door groeperingen als "Grenzen Weg", "Geen Bloed Aan Mijn Handen", "Migranten Welkom", "Gebroken Gla(n)s", en "Anarchist Fire".

Mikkie Venema (47) van de Anarchistische Anti-deportatie Groep Utrecht, de Aagu. “Wij verzetten wij ons tegen het huidige migratiebeleid. Dat doen we met openlijke en directe acties, en zonder geweld tegen mensen. Maar nu worden wij door de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) betiteld als’extremistisch’. Dat is pijnlijk om te lezen. We worden dus in de gaten gehouden. Daar schrik je van, hoor. Maar wat ik doe, daar sta ik helemaal achter. We gaan geregeld en bewust de grens van het democratisch toelaatbare over. Dat zijn overtredingen om een grotere misdaad, het opsluiten van vluchtelingen, onder de aandacht te brengen. Soms moet je dingen doen die mensen vervelend vinden. Twee keer hebben we een kantoor van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) bezet. We hebben het dak van Kamp Zeist beklommen. Bij dit soort acties worden er vaak mensen gearresteerd. Dat is mij ook overkomen. De AIVD associeert ons met mensen die verfbommen gooien en autobanden lek steken. Dat is echt onzin. Angst aanjagen bij mensen gaat ons te ver. Maar ik kan het me wel indenken, dat je een bouwkeet bij het nieuwe detentiecentrum op vliegveld Zestienhoven in de brand steekt, zoals in augustus is gebeurd. Soms word je zo boos. Er zijn mensen die al 21 jaar in Nederland wonen en werken en alsnog het land worden uitgezet. Mannen die tot acht keer worden opgesloten in zo’n gevangenis en maandenlang in hongerstaking gaan. Als je dat hoort, voel je je machteloos".