"Victoria, de trots van Wit-Rusland”, zo luidde de aanhef van de felicitatiebrief van Alexander Loekasjenko. Toch vergat de Wit-Russische president te melden dat zijn landgenote Victoria Azarenka in slechts twee weken tijd 1,7 miljoen euro bij elkaar had getennist en dat ze nooit zo’n prestatie had kunnen leveren als ze in Wit-Rusland was gebleven.

Door op zaterdag 28 januari de Russische Maria Sjarapova in de finale met 6-3 en 6-0 te verslaan, won Victoria Azarenka de Australian Open, het eerste van de vier Grand Slam toernooien van dit jaar.

Victoria Azarenka (22) is de nummer een op de wereldranglijst geworden en treedt daarmee in de voetsporen van wereldberoemde speelsters als Steffi Graf en Martina Navratilova. “Het vaderland is je dankbaar voor deze enorme prestatie, die voor eeuwig in de annalen van de Wit-Russische sport wordt vastgelegd”, schreef president Loekasjenko.

Hij beloonde Victoria Azarenka bovendien met een van de hoogste nationale onderscheidingen in Wit-Rusland, die tot nu toe voorbehouden was aan oorlogshelden en niet aan sporters werd uitgereikt.

Om symbool van Wit-Rusland te worden moest ze haar land verlaten

President Loekasjenko stuurt lofuitingen en felicitaties, hoewel Azarenka het symbool is van een Wit-Russische die haar successen behaalde door haar vaderland te verlaten. Ze werd geboren in Minsk en begon op zevenjarige leeftijd met tennissen. Haar moeder Alla werkte als tennislerares bij een van de grootste clubs in de hoofdstad.

In de voormalige Sovjetrepublieken was tennis minder populair dan vechtsporten, ijshockey of voetbal. De sport werd vooral gewaardeerd door leden van het communistische partijkader die zich de lessen en uitrusting konden veroorloven.

In Wit-Rusland dankt tennis zijn populariteit aan internationale gelegenheidssuccessen: finaliste Natasja Zvereva (1988, Roland Garros), halve finalist Vladimir Voltchkov (2000, Wimbledon) en Max Mirnyi, een van 's werelds beste dubbelspelers, alle drie afkomstig uit Wit-Rusland.

Tennisspelers moeten vrij over de wereld kunnen reizen om internationaal succes te kunnen behalen. Vandaar dat ze zelfs in de Sovjetperiode naar het buitenland mochten en soms ook daar mochten trainen. Mirnyi reisde af naar Florida en Azarenka vertrok als topspeelster bij de junioren op veertienjarige leeftijd naar Scottsdale in Arizona.

Daar kreeg ze hulp van Nikolai Khabibulin, de uit Rusland afkomstige speler van de Noord-Amerikaanse ijshockeycompetitie (NHL), die destijds in Phoenix woonde en die de moeder van Azarenka nog kent uit de Sovjetperiode. NHL-ster en miljonair Khabibulin bood de getalenteerde juniorspeelster een beurs en onderdak aan.

Achter haar succes schuilt de Amerikaanse offensieve speelstijl

Zonder zijn hulp zou de tennisloopbaan van Azarenka waarschijnlijk minder soepel zijn verlopen, omdat ze pas na een aantal jaren training onder leiding van Amerikaanse leraren de offensieve stijl ontwikkelde waarmee ze tegenwoordig wint.

In de VS ging het met Azarenka allemaal erg snel: op zeventienjarige leeftijd was ze de nummer een van de wereld bij de junioren en een paar jaar later won ze haar eerste toernooien als profspeelster in Brisbane, Memphis en Miami.

Nadat ze haar eerste miljoen dollar had verdiend, verhuisde ze met haar familie naar Monte Carlo. De Wit-Russische autoriteiten probeerden haar niet tegen te houden, omdat Victoria Azarenka al tot de top tien van de wereld was doorgedrongen en de publiciteit rond deze tennisspeelster het regime van Loekasjenko meer opleverde dan schaadde.

Vica, zoals ze ook wel wordt genoemd, woont in Monaco naast Novak Djokovic, de nummer een van de wereld bij de mannen, en net als hij betaalt ze geen belasting. Dat is belangrijk, omdat ze al 2,3 miljoen dollar bij elkaar heeft getennist. Ze wordt getraind door een Fransman, vertegenwoordigd door een Amerikaans bureau en gesponsord door Nike, Rolex en een aantal andere merken die in haar vaderland maar voor een enkeling zijn weggelegd.

Op politieke kwesties geeft ze geen commentaar

Ze heeft zich nooit negatief uitgelaten over het regime en speelt, anders dan Martina Navratilova en Ivan Lendl, die hun Oostblokpaspoorten al snel omruilden voor Amerikaanse, nog altijd onder de Wit-Russische vlag. Ze doet mee aan wedstrijden voor het nationale team, bezoekt Minsk (vooral om sociale redenen) en speelde onlangs nog een benefietwedstrijd tegen Caroline Wozniacki.

Als buitenlandse journalisten haar vragen stellen over Wit-Rusland, vertelt ze altijd aardige dingen, over haar grootmoeder, over een kleuterjuf die zo hard werkte dat ze haar moesten dwingen met pensioen te gaan of dat “het land schoon is, de mensen eerlijk en ijverig”. Ze geeft nooit commentaar op politieke kwesties.

President Loekasjenko beloont haar voor haar vriendelijkheid. Hij nodigt haar telkens uit naar Wit-Rusland als ze een grote overwinning heeft behaald en pronkt met haar. En bemoeit zich niet met haar familieleden – en haar dollars.