Europa is in beweging. De 'Merk' in het ‘bezuinigingsverdrag’ van Merkozy staat op het punt zijn achterwielen kwijt te raken. Andere conservatieve of technocratische pleitbezorgers van bezuinigingen doen allemaal hun uiterste best om dit hybride voertuig op de weg te houden. Slechte bestuurbaarheid maakt de passagiers op de achterbank – Spanje, Italië, Portugal en Griekenland – wagenziek.

Zelfs bijrijders als de Nederlanders, die fel tegen een fikse kwijtschelding van schulden door de private financiers van Griekenland ageerden, vinden het moeilijk het voertuig in eigen land, waar de wegen vlakker zijn, te besturen. Maandag viel hun regering.

Race tegen de klok

In Frankrijk zit extreemrechts weer in de lift. Het Front National, dat dankzij de dochter van de oprichter van de partij zijn dubieuze imago heeft afgeschud, behaalde de hoogste score ooit [tijdens de eerste ronde van de Franse presidentsverkiezingen, red.].

Het resultaat van het Front National is gestaag beter geworden en het verschil met 2007 is dat Sarkozy toen een flink deel van de aanhang van die partij aan zich wist te binden. Die stemmen heeft hij nu verloren en als hij ze over twee weken weer wil terugwinnen, moet hij opnieuw een harde toon aanslaan. Hoe het ook uitpakt, het Franse staatshoofd zal een steeds minder aantrekkelijke partner voor Merkel worden.

Terwijl Angela Merkel in een race tegen de klok probeert de bezuinigingsmaatregelen in de wetgeving, instellingen en het uitvoerende orgaan van de EU te verankeren, bewegen de politici van belangrijke lidstaten zich in tegenovergestelde richting.

Of ze nu van de flanken of van het midden, van links of van rechts komt, de populaire boodschap luidt overal ongeveer hetzelfde: de Duitse bezuinigingsdrang doet afbreuk aan onze soevereiniteit, ontneemt onze jongeren hun toekomstperspectief en – althans volgens degenen die zich in het politieke midden of ter linkerzijde daarvan bevinden – vormt een voedingsbodem voor de opkomst van neofascistisch rechts.

Mogelijk toekomstige 'Merkollande'

Een mogelijk toekomstige 'Merkollande' biedt een concept voor een stille, minder opvallende elektrische gezinsauto. Er is echter geen ontwerp, laat staan dat er een testrit kan worden gemaakt, en de accu kan een probleem vormen. Nicolas Sarkozy is niet ingegaan op het aanbod van Angela Merkel om campagne voor hem te voeren en het lijkt er nu op dat de Duitse bondskanselier daarover enigszins opgelucht is.

Sarkozy, die in Duitsland bekend staat als een politicus die verdeelt en polariseert, heeft er alle belang bij om de Franse kiezers de twee komende weken in aanloop naar de tweede ronde voor te houden dat zij voor een cruciale keuze staan. Ook Merkel staat voor belangrijke verkiezingen, maar haar politieke doelen konden wel eens anders zijn.

In Duitsland zijn binnen de sociaaldemocratische SPD de meningen over het zestig punten tellende hervormingsprogramma van Hollande verdeeld. Sommige toonaangevende figuren, zoals voormalig minister van Financiën Peer Steinbrück, hebben Hollande's oproep om opnieuw over het begrotingsverdrag te onderhandelen, naïef genoemd.

Anderen daarentegen, zoals SPD-leider Sigmar Gabriel, scharen zich achter Hollande's voorstel om door het stimuleren van groei de eurozone uit de schuldencrisis te trekken. Samen kunnen ze, zo zeiden ze in een gezamenlijk interview, "dingen in beweging zetten".

Op de wind van de meerderheid

Dat moet welhaast inclusief Merkel zelf zijn, een pure pragmaticus. Steeds maar weer wordt het argument op tafel gelegd waarom de Duitsers hun met hard werken verdiende geld ten behoeve van Zuid-Europa te grabbel zouden gooien. Het tegenargument, namelijk dat als de interne markt ten onder gaat, de grootste leverancier van goederen aan die markt eveneens ten onder zal gaan, is nog niet krachtig genoeg voor het voetlicht gebracht.

Maar mocht dat ooit wel gebeuren, dan zal Merkel meewaaien met de wind die dan het sterkst is. De enige vraag die Merkel echt belangrijk vindt, is of ze een meerderheid heeft. Dit uiterst behoedzame politieke dier volgt de richting die de meerderheid inslaat.

Iedereen die ernst maakt met het Europese project, moet de boodschap van de eerste [Franse, red.] verkiezingsronde ter harte nemen. Wanneer je koste wat kost een economisch programma wilt doorzetten dat de soevereiniteit beperkt, voor grote werkloosheid onder jongeren zorgt en Europa een decennium van stagnatie binnenloodst, zal het vertrouwen in sociale solidariteit – het fundament waarop de EU rust – volledig verdwijnen.

Economisch gezien moet het pleit voor stimulansen met gevaar voor oplopende inflatie nog gewonnen worden, terwijl dit in de politiek steeds vanzelfsprekender gaat lijken.