Binnen de Europese Unie is er een groot verschil tussen een formele top en een informele top. Van een formele top wordt verondersteld dat hij uitmondt in beslissingen, terwijl een informele top, zoals die van gisteravond, slechts als doel heeft de machtsbalans tussen de verschillende standpunten vast te stellen en een aanzet te geven tot het maken van compromissen waaruit de hele Unie is opgebouwd.

Dat is dus wat er gisteravond is gebeurd. Tijdens de zes uur durende discussies heeft François Hollande zijn schaakstukken geplaatst tegenover de Duitse bondskanselier die herhaalde dat “euro-obligaties niet bijdragen aan groei”. Merkel, gesteund door verschillende landen zoals Zweden, Finland en Nederland, sprak nogmaals haar weerstand uit tegen het groei-idee van Frankrijk. Dit idee bestaat eruit leningen van lidstaten onderling te verdelen zodat ze, door een gezamenlijke garantie af te geven, allemaal profiteren van gelijke rentetarieven die beduidend lager liggen dan de tarieven waar de zwakste lidstaten momenteel mee zijn belast.

Zelfs Groot-Brittannië is voor

Maar omdat er duidelijk geen eenstemmigheid bestond over dit idee, kon het niet aangenomen worden en, zoals verwacht, is dat ook niet gebeurd… Maar er is veel verschoven. Behalve dat naar voren is gekomen dat veel landen de noodzaak inzien van gemeenschappelijke investeringen, is bovendien bevestigd dat een meerderheid van de lidstaten nu voor euro-obligaties is. En dat is nieuw. En zelfs Groot-Brittannië, dat normaal gesproken alles blokkeert, wat kan leiden tot meer integratie van het Europese beleid, is voor.

Het debat wordt nu niet meer bepaald door de gebruikelijke scheidslijnen tussen liberale en sociaaldemocratische regeringen of voorstanders van een Europa bestaande uit naties en verdedigers van het federalisme. Het is een echt, volkomen pragmatisch, debat over de beste middelen om groei te stimuleren en tegelijkertijd het begrotingsevenwicht te herstellen – “een evenwichtig debat”, oordeelde Merkel – en die op deze wijze heeft geleid tot de ontwikkeling van een stappenplan.

Herman Van Rompuy, de voorzitter van de Europese Raad, zal tijdens de top van 28 juni een rapport presenteren over de te ondernemen stappen voor een “verdieping van de monetaire unie”, en dan met name over “euro-obligaties met een visie op de lange termijn, toezicht op de meer geïntegreerde banken en een gemeenschappelijk schema voor de garantiestelling van banktegoeden”.

Van Rompuy zal proberen niet van de wijs te raken

Zonder elkaar kapot te maken, hebben de Europeanen tegen elkaar gezegd vastbesloten de stappen te zetten naar meer economische integratie en daarbij het vraagstuk van de euro-obligaties in acht te nemen. De discrete en bekwame Van Rompuy heeft vijf weken om dit alles om te zetten in muziek. Bovendien zal hij proberen niet van de wijs te raken door hen die menen dat de zwakste landen geen cent meer hebben om te investeren in hun groei omdat ze moeten lenen tegen ondraaglijke rentetarieven of door hen die, zoals Merkel, vrezen dat deze landen hun inspanningen om hun schuld te verminderen zullen laten verslappen als zij eenmaal tegen betere voorwaarden kunnen lenen.

Het enig mogelijke compromis tussen deze twee stellingnames is het opstellen van meer gemeenschappelijke regels en verdergaande integratie. Dat is wat de Europeanen hebben besloten te proberen. Als het ze lukt, zoals altijd met de rug tegen de muur, kan gesteld worden dat de EU veel vooruitgang heeft geboekt.