Zweden: Piraten met goede bedoelingen

Beeld uit de film "De Vikings" van Richard Fleischer ( Bryna productions, USA 1958).
Beeld uit de film "De Vikings" van Richard Fleischer ( Bryna productions, USA 1958).
10 Juni 2009 – Fokus (Stockholm)

Een van de verrassingen van de Europese verkiezingen kwam uit Scandinavische hoek. Met 7,1% van de stemmen, heeft de Zweedse Piratenpartij zijn intrede gedaan in het Europees Parlement. Zijn doel : de uitwisseling van bestanden op Internet legaliseren, en tegelijkertijd opkomen voor de rechten van de Europese burgers.

In Zweden stond de kwestie van het uitwisselen van bestanden via internet al sinds 2005 veelvuldig ter discussie en op het web werd de roep steeds sterker om een partij op te richten die in staat zou zijn dit onderwerp op de politieke agenda te zetten. Voor Rick Falkvinge was het duidelijk dat het delen van bestanden via internet, wat hij zelf al meer dan twintig jaar regelmatig doet, moest worden toegestaan. Bovendien leek het hem als ondernemer een historische gelegenheid bij uitstek om Zweden in de voortrekkersrol te duwen door dit onderwerp op de politieke kaart te zetten. Maar de politici begrepen het niet. Daarom dwong hij ze te luisteren.

Je kunt politici niets aan het verstand peuteren als je ze niet persoonlijk raakt. Je moet dus mikken op de basis van hun macht en hun banen in gevaar brengen." Op 1 januari 2006 fröbelde hij ’s avonds in allerijl een website voor de partij in elkaar, noemde de naam van de site terloops in een chat en vertrok de volgende dag gewoon naar zijn werk als afdelingshoofd bij een onderzoeksbureau. Zo zag de Piratenpartij het levenslicht.

Het is puur toeval dat ik de Piratenpartij in het leven heb geroepen. Het moment was daar. Als ik het niet was geweest, had iemand anders het wel gedaan." Hij weet nog steeds niet goed wat er daarna precies is gebeurd. Vanaf de allereerste dag leidde de oprichting van de partij tot opschudding in het land. Op de tweede dag was het nieuws al doorgedrongen tot Europese media en de derde dag ontdekte Rick Falkvinge zichzelf op een foto in een Pakistaanse krant. Intussen hebben al drie miljoen internetgebruikers vanuit de hele wereld de website bezocht.

Sinds Rick Falkvinge het partijprogramma in grote lijnen op een papieren servetje schetste bij McDonalds is ook daarin al aardig wat verandering gekomen. Enerzijds verliep het hele proces volledig transparant via internet en daaraan kon iedereen meedoen. Anderzijds ontbrak het de partij aan structuur en sommige leden beschuldigden Rick Falkvinge van alleenheerschappij.

In het nieuwe partijprogramma wordt niet meer gepleit voor afschaffing van de auteursrechten, maar in plaats daarvan gezocht naar een compromis: de termijn waarvoor het copyright geldt wordt teruggebracht naar 5 jaar. Daarnaast wordt het vrije uitwisselen van niet-commerciële bestanden toegestaan. In hun ogen blijft de kritiek op de ‘politie’maatschappij het voornaamst. Je kunt beter in alle vrijheid leven met een paar overtreders dan dat je het privéleven van je medemens met voeten treedt, zo meent Rick Falkvinge.

De piraten denken de rol te kunnen gaan spelen als partij die een keerpunt betekent in het Europees Parlement en als ze worden gekozen, gaan ze onderhandelingen voeren met de Groenen of de Liberalen. De groep die het meest tegemoetkomt aan de eisen van de Piratenpartij krijgt dan hun stem voor alle andere onderwerpen waarover de partij zelf geen standpunt heeft ingenomen.

Rechtse partijen verwijten de Piratenpartij dat ze links zijn. Linkse partijen verwijten de Piratenpartij precies het omgekeerde. Rick Falkvinge maakt geen geheim van zijn verleden bij de jongerenafdeling van de Zweedse Gematigde Partij [centrumrechtse partij van Premier Fredrick Reinfeldt], ook al beweert hij dat hij meer voorstander was van feestvieren dan van politiek bedrijven. “De Zweedse Gematigde Partij was naar mijn smaak niet kapitalistisch genoeg. Het zijn weliswaar sociaalliberalen maar ze twijfelen teveel,” zegt Rick Falkvinge. “Ik beschouw mezelf als ultrakapitalist en daarom ben ik me meer gaan interesseren voor dit soort vraagstukken."

Toch is de Piratenpartij absoluut geen rechtse partij, verzekert hij. Op een bepaalde manier bepleit de Piratenpartij zelfs een vorm van ‘digitaal communisme’, waarbij alle internetgebruikers afhankelijk van hun capaciteit deelnemen en waarvan het resultaat wordt verdeeld naar behoefte. De partij baseert zich op het idee dat de kloof tussen links en rechts inmiddels wel achterhaald is. Tegenwoordig moeten we strijden voor rechten van burgers – dat onderwerp staat voor de Piratenpartij dan ook absoluut bovenaan.

“Dat is nog belangrijker dan gezondheidszorg, onderwijs, sociale zekerheid, kernenergie, defensiebeleid en al die andere flauwekul waarover ze ons nu al veertig jaar aan onze kop zeuren,” aldus Rick Falkvinge, die met die opmerking een rake klap uitdeelt. De man denkt wat hij zegt. Daarvan is historicus en blogger Rasmus Fleischer, medeoprichter van de Piratenpartij, wel overtuigd. "Hij beschouwt de Piratenpartij echt als een historische beweging, vergelijkbaar met de arbeiders-, de milieu- of de homobeweging. Het zijn geen loze woorden, ik denk dat hij er werkelijk in gelooft."

We weten nu al wat het eerste gevolg is van het 'pirateneffect' op de Europese verkiezingen 2009 in Zweden: de partij heeft de aandacht op zich weten te vestigen die meestal uitgaat naar de Zweedse Democraten (extreem rechts). Kennelijk is er volgens de wetten van de media slechts plaats voor één opruiende partij. "Persoonlijk vind ik dat erg prettig," bekent Rick Falkvinge. “Wij zijn in politiek opzicht juist het tegenovergestelde van een partij die er afschrikwekkende denkbeelden van de mens op na houdt. De termen ‘verscheidenheid' en 'openheid' staan al in de eerste zinnen van ons partijprogram en dat is bij de Zweedse Democraten duidelijk niet het geval.” Voor Rick Falkvinge gaat het eigenlijk maar om één ding : Zweden redden. En tegelijkertijd ook om een persoonlijke kruistocht tegen politici die dat niet willen begrijpen.

Factual or translation error? Tell us.