Natuurlijk zijn er de ontelbare moppen over de Noren of over alcohol, die al heel lang boven aan de ranglijst staan. Dat is logisch in een land waar alchohol alleen in zogenaamde overheidswinkels verkocht wordt aan Zweden die zichzelf niet in de hand hebben. Maar waar de Zweden echt dol op zijn, dat is een parodie op hun eigen aspiraties: de vergulde dromen van de middenklasse zijn het nieuwe recept voor komisch succes.

De serie Solsidan ('Zonzijde', een bestaande wijk) houdt sinds 2010 een op de vier Zweden aan de buis gekluisterd op de commerciële televisiezender TV4 en is uitgeroepen tot de populairste Zweedse comedyserie aller tijden. Ongekend. De opnamen voor het derde seizoen zijn in volle gang, terwijl de contracten voor het vierde en het vijfde seizoen al getekend zijn.

Dit is het beste wat ik gemaakt heb”, verklaarde Felix Herngren, schrijver, acteur en regisseur van de serie, na afloop van het eerste seizoen. Een tamelijk linkse organisatie heeft afgelopen winter zelfs een busexcursie georganiseerd naar deze wijk van de gegoede burgerij in de chique voorstad van Stockholm en werd toen met eieren bekogeld door de yuppen. We zeiden toch al dat het leuk was?

Ironische generatie

Een van de factoren voor het succes van Solsidan – afgezien van het enorme budget voor een dergelijke serie – is dat de mensen zich erin herkennen. Angst om bovenmatig te presteren, de Wet van Jante die bepaalt dat je je kop niet boven het maaiveld mag uitsteken en dat je je niet beter moet voordoen dan je bent (ook al is het natuurlijk precies het omgekeerde wat er gebeurt), snelle dialogen en zelfspot: met deze elementen beschrijft Solsidan het dagelijks leven van een paar gezinnen.

Alex (gespeeld door Felix Herngren) is een tandarts die achtervolgd wordt door conflicten. Hij gaat weer in de stad wonen waar hij is opgegroeid en komt daar weer in contact met zijn beste vriend van vroeger, die nu een succesvolle zakenman is. Het is een schrijnende en rake parodie.

Felix Herngren doet echter niet aan politiek, zoals hij zelf toegeeft. “Ik behoor tot de ironische generatie", vertelt hij aan Le Monde. "Komieken en conferenciers van de vorige generatie hebben mijn generatie – hij is 45 – vaak verweten dat wij geen politieke boodschap hebben.” Maar hij trekt volop kijkers. "Solsidan gaat over mensen en hun tekortkomingen; over onze generatie met de bijbehorende problemen, en over hoe wij ons verhouden tot de consumptiemaatschappij, de normen van de samenleving en onze buren.

Taboes

Herngren, die ook commercials maakt, geeft toe dat er nog taboes zijn, zelfs in een land dat bepaald niet conservatief is. “Schunnige moppen kun je prima in de privésfeer maken, maar als komiek zou je het verwijt krijgen dat je je er gemakkelijk vanaf maakt, dat je je werk als auteur niet hebt gedaan. Grappen maken over het feminisme ligt nog gevoeliger.

Terwijl Felix Herngren doorgaat met de opnames van Solsidan, heeft hij zich inmiddels – met de productiemaatschappij Nice Drama – ook op een ander groot project gestort: hij werkt aan het filmscript van de succesvolle roman De 100-jarige man die uit het raam klom en verdween van Jonas Jonasson. “Een heel komisch boek", aldus Herngren. Hij beschouwt het als een satire op onze tijd, waar alles om status en geld draait, maar waar je ondanks alles moederziel alleen in een verzorgingstehuis eindigt. “En het is heel bevrijdend dat deze oude man uiteindelijk besluit om precies te doen waar hij zelf zin in heeft.

Lees ook deel 2 uit de serie Humor in Europa:

Italiaanse zelfspot, een nationale sport