Zelden waren de regeringsleiders van de Europese Unie het zó eens als op de spoedtop over belastingontduiking. Fraudeurs mag niet de geringste ruimte worden gegund. Het kan niet zo zijn dat de brave belastingbetalers het ene bezuinigingspakket na het andere moeten slikken, en het ene noodkrediet voor de euro na het andere moeten ophoesten, terwijl een paar onverantwoordelijke personen zich via allerlei duistere constructies – of anoniem – aan hun betalingsplicht onttrekken.

Daarom moet er openheid komen over de bankrekeningen, en de belastingparadijzen moeten worden gesloten! Zo klonk het alom, niet alleen uit de monden van de kanseliers Werner Faymann en Angela Merkel, die voor een verkiezingsstrijd staan. Ook de Britse premier David Cameron werd niet moe te betuigen dat zijn land de belastingparadijzen beu was. Uitgerekend hij.

Verheven doeleinden

Wie kan nu bezwaar hebben tegen zulke verheven doeleinden? Geen verstandig persoon, althans, als die niet onverschillig tegenover de maatschappij staat. De veel belangrijkere vraag is echter hoe geloofwaardig de regeringsleiders van de Europese Unie nog zijn, die niet eens twee uur lang over dit thema hebben beraadslaagd; en hoe groot het verschil is tussen hun woorden en de werkelijkheid.

Het antwoord is eenvoudig: ze zijn tamelijk ongeloofwaardig. Hun jongste besluiten zijn niet veel méér dan een combinatie van bestaande voornemens en wetsvoorstellen, die (voor een deel al jarenlang) op tafel liggen, en nu worden opgediend met frasen als “de mazen in de belastingwet moeten worden gesloten”.

Zo is het zo langzamerhand alleen nog maar een grap als de premiers hun ministers van Financiën oproepen om vóór juli eindelijk een besluit te nemen over een Europese wet tegen btw-fraude, terwijl zij die een week geleden al hebben laten vallen.

Alleen belastingvoordeel voor Apple

Het is eveneens lachwekkend als de Ierse premier als voorzitter van de Europese Raad benadrukt, dat zijn land niemand belastingvoordelen gunt. Behalve dan Apple en anderen.

Ook Oostenrijk is niet immuun voor een dubbele moraal in de belastingpolitiek, ook al betoogt de kanselier nog zo vaak dat hij liever vandaag dan morgen een automatische uitwisseling van bankgegevens tussen de diverse landen wil.

Zijn uitspraken zouden een 'reality-check' niet doorstaan. Als de regering het zou willen, zou zij onmiddellijk kunnen besluiten Oostenrijk op dit gebied te laten afzien van zijn uitzonderingspositie binnen de EU. Dat had al jaren gekund. Is het ooit voorgesteld? Nee. Waarom niet? Omdat de regering een belastingakkoord met Zwitserland en Liechtenstein belangrijker vond dan openheid. Begrijpelijk: dit jaar en volgend jaar levert dat akkoord de staatskas naar schatting 1,5 miljard euro op.