Onlangs heeft Frankrijk haar bezwaren tegen een Turkse toetreding tot de EU opgeschort. Daarmee leek er na een impasse van drie jaar weer schot te komen in de besprekingen, maar nu heeft een andere lidstaat het volgende obstakel opgeworpen.

Duitsland blokkeerde vorige week de hervatting van de dialoog met Ankara over het eigen binnenlandse beleid, een van de 35 hoofdstukken met regels waar een potentieel nieuw EU-lid aan moet voldoen voordat het mag toetreden tot de Europese Unie.

Politiek voordeel halen

Volgens Berlijn heeft het bezwaar tegen de Turkse toetreding vooral een ‘technisch karakter’. Maar omdat een nadere toelichting vooralsnog ontbreekt, is deze stap uitgelegd als een reactie op de harde aanpak jegens Turkse demonstranten.

In Istanbul werd vorige week een Duits hotel aangevallen door politietroepen en kreeg een ander hotel dat door demonstranten werd gebruikt als toevluchtsoord (en waar op dat moment ook enkele Duitse politici verbleven) een aanval met traangas te verduren. Bondskanselier Angela Merkel noemde dit optreden “onnodig ruw”.

Het is mogelijk dat Merkel politiek voordeel denkt te halen uit het opschorten van de Turkse besprekingen. In september vinden in Duitsland immers verkiezingen plaats. De publieke opinie in Duitsland staat sceptisch tegenover de Turkse toetreding tot de EU. Hoewel coalitiepartner FDP er positiever over denkt, stelt Merkels eigen partij simpelweg dat Ankara op dit moment niet voldoet aan “de criteria om tot de EU te mogen toetreden”.

Turkse politici voelen zich vernederd

Het moet gezegd dat Recep Tayyip Erdogan de Turkse zaak geen goed heeft gedaan met zijn harde optreden en de dreiging om vrijheden in te perken. Met zijn reactie op de overwegend vreedzame protesten laat hij niet alleen zijn autoritaire karakter zien, ook dreigt hij hiermee het wankele evenwicht tussen seculiere en religieuze gemeenschappen in Turkije te verstoren.

Anderzijds wordt het gehele proces een farce door de besprekingen telkens opnieuw op te schorten. Turkse politici voelen zich vernederd door de herhaaldelijke afwijzingen en stellen openlijk vragen bij de bedoelingen van Europa. Enkele politici hebben inmiddels geconcludeerd dat Turkije de dialoog met Brussel zou moeten stoppen.

Het ironische is dat Erdogan en zijn AK-partij vanaf het begin groot voorstander zijn geweest van de toetreding tot Europa. Door nieuwe wetgeving is in Turkije een democratisch proces op gang gekomen, waarmee de aloude autoritaire staat langzaam van gedaante verandert.

Van de barricades komen

De EU moet laten weten hoe er wordt gedacht over de Turkse reactie op de protesten. Maar voor een aantal lidstaten is het opportuun om te stellen dat onderhandelingen nu niet mogelijk zijn omdat de regering in Ankara te autoritair is, ook omdat diezelfde lidstaten eerder fel gekant waren tegen een Turkse toetreding.

Als de EU-landen werkelijk de wens hebben tot samenwerking met een pluralistische Turkse partner, dan moeten ze van de barricades komen, en de dialoog hervatten.