Julian Assange heeft kennis mogen maken met een nieuwe, doeltreffender Europees apparaat dat de strijd aangaat met de criminaliteit. Assange gaf zich op 7 december aan waarna hij werd gearesteerd door de Britse politie op verdenking van seksueel misbruik in Zweden. Het is waarschijnlijk nog slechts een kwestie van tijd voordat hij naar Stockholm wordt uitgewezen, waar de Zweedse justitie hem opwacht.

Het is voor privépersonen moeilijk geworden om justitie te ontlopen. Veel mensen beweren overigens dat de strijd tegen de misdaad het doel is van de Europese Unie. Toch berust die opvatting op een misverstand. Na de afschaffing van de douanecontroles in Europa is de vrijheid van verkeer voor iedereen groter geworden, dus ook voor criminelen. De versterking van de strijd tegen de criminaliteit is vooral het logische gevolg van de Europese integratie, niet het doel ervan. Hoe het ook zij, deze strijd is absoluut noodzakelijk. De onderlinge samenwerking dient te worden geïntensiveerd, vooral om een einde te maken aan de handel in vrouwen en kinderen.

Toch moeten we niet vergeten dat er hier sprake is van de zeer directe uitoefening van de macht. Vandaar dat burgers in staat moeten worden gesteld om ook hun rechten te doen gelden.

Op dit punt is er nog veel werk aan de winkel. Zo is het enige doel van een Europees aanhoudingsbevel te zorgen dat de gezochte persoon zo spoedig mogelijk aan justitie van een andere EU-lidstaat wordt overgeleverd. Er wordt nergens gesproken over de rechten van het individu.

Deze maatregel is gebaseerd op het vertrouwen van de Europese landen in de juridische systemen van hun buren. Het concept ‘dubbele beschuldiging’, waarbij een delict strafbaar zou kunnen zijn in zowel het land dat de verdachte uitwijst als ook in het land waar hij of zij wordt berecht, is bijvoorbeeld geschrapt.

Deze zaak markeert een belangrijke fase. Daarom zouden er ook eenvoudige regels moeten worden vastgelegd over de rechten van het individu, waarbij het dan niet alleen meer zou gaan om het interpreteren van de wet, maar bijvoorbeeld ook om het garanderen van juridische bijstand.

Julian Assange kan ongetwijfeld voldoende juridische bijstand krijgen. Maar alle burgers zouden de garantie moeten krijgen dat ze over verdediging kunnen beschikken in een Europese Unie die steeds eensgezinder optreedt in de strijd tegen de criminaliteit.