“De schemer is ingetreden, maar de barbaren zijn nog niet tevoorschijn gekomen. Van de grenzen zijn de gezanten teruggekomen: “De barbaren bestaan niet meer!”, zeggen ze. Wat moeten we nu, zonder hen? Ze waren zo bruikbaar voor het oplossen van onze problemen…”. Zo eindigt het gedicht ‘In afwachting van de barbaren’ van de Griekse dichter Konstantínos Kaváfis (1863-1933).

De afgelopen dagen hebben de rijke landen van West-Europa de eeuwenoude bedreiging van de barbaren herontdekt. Deze keer komt deze dreiging vanuit hun arme ‘familie’ uit het Oosten van het continent. De Britse premier toverde de afgelopen week een reeks maatregelen uit zijn hoed die erop gericht is het aantal Roemeense en Bulgaarse ingezetenen die aan de slag willen op de Britse arbeidsmarkt en gebruik willen maken van het sociale stelsel, in te perken. En dit terwijl vanaf 1 januari 2014 dit soort beperkingen juist allemaal zouden moeten verdwijnen.

Nationalistische partijen

Brussel heeft zwakjes geprotesteerd tegen deze door London afgekondigde quarantaine. De Bulgaarse diplomatie heeft wel wat feller gereageerd dan we van haar gewend zijn. Duitsland en Frankrijk hebben zich inmiddels bij Groot-Brittannië gevoegd door aan te geven eveneens extra beperkingen voor Bulgaren en Roemenen in te willen voeren. De ‘brede coalitie’ van Angela Merkel, die links met rechts verbindt, heeft bekend gemaakt een einde te willen maken aan “misbruik van het sociale zekerheidsstelsel” en de socialistische regering van François Hollande in Frankrijk wil ook maatregelen nemen.

Terwijl de drie machtigste landen van de EU gelijktijdig besloten barrières op te werpen, heeft er een verschuiving plaatsgevonden. In de eerste helft van 2012 zou Duitsland ongeveer 550.000 immigranten hebben ontvangen, dat is een stijging van 11 procent ten opzichte van de zelfde periode in het jaar daarvoor.

Tweederde van deze groep wordt gevormd door inwoners van de EU, waarvan het overgrote deel uit Oost-Europa afkomstig is. Maar Berlijn heeft ook geconstateerd dat er een stijging van het aantal immigranten uit Zuid-Europa heeft plaatsgevonden: 39 procent meer Spanjaarden, 41 procent meer Italianen en 26 procent meer Portugezen.

De schuldencrisis, die vooral het Zuiden van het continent heeft geraakt, heeft geleid tot een toestroom van immigranten uit deze landen, bovenop de groep Oost-Europese immigranten

Zeker, deze ‘pendelaars’ vormen geen enkel gevaar voor een land met 82 miljoen inwoners, maar de cijfers zijn wel veelzeggend en duiden op een verontrustende tendens. Ten eerste: de schuldencrisis, die vooral het Zuiden van het continent heeft geraakt, heeft geleid tot een toestroom van immigranten uit deze landen, bovenop de groep Oost-Europese immigranten.

Ten tweede is er de opkomst van de nationalistische, isolationistische en anti-Europese partijen die een steeds belangrijkere plaats innemen op het politieke strijdtoneel in Europa. In het Verenigd Koninkrijk weegt de stem van de UKIP (die wil dat het Verenigd Koninkrijk zich terugtrekt uit de EU) van Nigel Farage steeds zwaarder in de debatten. Dat deze partij weinig vertegenwoordigers in het parlement heeft, komt slechts door de eigenaardigheden van het Britse kiessysteem.

Berooide immigranten zijn prooi geworden

Uit peilingen is gebleken dat de opinie van de Britten over het onderwerp steeds radicaler wordt en velen zich richten op een nog extremistischere partij, de Britse Nationale Partij (BNP). In Frankrijk is het de dynastieke partij van Jean-Marie Le Pen die de wind mee heeft. Dat ertoe heeft geleid dat sommige ministers bijvoorbeeld, in navolging van Manuel Valls [de Franse minister van Binnenlandse Zaken, red.], bijzonder virulente acties tegen Roma hebben ondernomen. In Duitsland blijven extremistische neigingen echter onder controle, dankzij een strenge regelgeving over dit onderwerp.

Kortom, Europa in 2013 verschilt nogal van het Europa waartoe Sofia en Boekarest in 2007 zijn toegetreden. Er wordt met geen woord meer gesproken over het herstel van de eenheid van het Oude Continent en over de deugden van de democratie en marktwerking. Nee, daarentegen zijn de berooide immigranten (vooral de Roma) uit Bulgarije en Roemenië een gemakkelijke prooi geworden voor de sensatiekranten en tabloids. Een beetje zoals de Syrische vluchtelingen in Bulgarije momenteel…