Zo’n 50 jaar geleden, in maart 1961, kwamen vele landen in de wereld bijeen om de het Enkelvoudig Verdrag inzake verdovende middelen van de VN te ondertekenen, een gezamenlijk besluit om drugsmisbruik de wereld uit te krijgen. Door het ondertekenen van dat verdrag verplichtten alle deelnemende landen zich om de productie en levering van cocaïne, cannabis, opiaten en vergelijkbareverdovende middelen volledig uit te bannen.

Interessante cijfers Brits misdaadonderzoek

Sindsdien is de trend in Groot-Brittannië krachtig en onveranderd gebleven: steeds meer mensen zijn steeds vaker drugs gaan gebruiken. Volgens schattingen bedroeg het aantal jongeren in Engeland dat in de jaren zestig verboden middelen had gebruikt minder dan 5 procent. In de jaren zeventig steeg dat aantal tot zo’n 10 procent en in de jaren tachtig tot 15-20 procent. In 1995 zei bijna de helft van alle jongeren dat ze drugs hadden gebruikt.

Daarom is het laatste nieuws ook zo verrassend. Volgens de cijfers die de Britse nationale gezondheidsraad op basis van gegevens uit het Britse misdaadonderzoek in januari publiceerde, bedroeg het aantal volwassenen in Engeland en Wales dat in 2009-2010 verboden middelen gebruikte 8,6 procent en dat is het laagste percentage dat sinds het begin van het onderzoek in 1996 werd geregistreerd. Onder de jongeren tussen de 16 en 24 jaar was het beeld hetzelfde, waarbij maar 20 procent meldde dat ze het jaar ervoor drugs hadden gebruikt.

Dat is een nieuw laagterecord en 30 procent lager dan 15 jaar geleden. Het gebruik van cocaïne en speed is gedaald, dat van cannabis ligt veel lager (alweer). Het gebruik van LSD is gelijk gebleven, maar bedraagt slechts 20 procent van het gebruik in 1996. Hoewel het gebruik van heroïne stabiel is gebleven, zijn er momenteel minder jongeren die een behandeling aanvragen om van hun heroïneverslaving af te komen.

Het Britse misdaadonderzoek heeft de neiging om drugsgebruik te onderschatten (omdat er geen rekening wordt gehouden met dak- en thuislozen, mensen in de gevangenis of jongeren in studentenhuizen) en dit zijn ook niet de eerste dalingen, maar ze vormen wel de basis voor een trend die inmiddels te sterk is om nog langer te negeren.

In Groot-Brittannië lijkt drugsgebruik om nog onduidelijke redenen uit de mode te raken. Dat is een bijzondere ontwikkeling – de VN schat de internationale drugshandel momenteel op zo’n 198 miljard pond [231 miljard euro], waarmee het de op derde grote sector ter wereld is, na de olie- en de wapenindustrie.

Daling gebruik, maar geen daling schade

In 2004 stond de Britse zanger Pete Doherty bovenaan de Cool List van het Britse muziekblad NME, met Mike Skinner, toen nog een even onbeschaamde, hoewel minder problematische drugsgebruiker, op de derde plaats. In 2007 zouden ze worden opgevolgd door Amy “Wine” Winehouse met haar zwerversstijl. Terugblikkend lijkt het alsof er met de overstap van de romantiek van Doherty naar de ellende van Winehouse ook een heel andere weg is ingeslagen.

Of Winehouse zelf inderdaad het beeld van verdovende middelen heeft bezoedeld, is moeilijk te zeggen, maar tegen de tijd dat ze op het toneel verscheen, waren jongeren veel cooler als ze 'clean' waren dan daarvoor. In vergelijking met haar, of eigenlijk met iedereen, maken rocksterren van nu de blits met het feit dat ze geen drugs gebruiken. Zelfs Lady Gaga, nog maar 24 jaar, heeft het voor elkaar gekregen om een enthousiast bekeerde cocaïneverslaafde te worden (hoewel ze bij tijd en wijle wiet blijft roken).

Helaas heeft de daling in drugsgebruik niet geleid tot een daling van de schade die drugs veroorzaken. Integendeel, ziekenhuisopnames vanwege drugsvergiftiging stegen vorig jaar met 4,8 procent en vanwege geestelijke gezondheidsklachten met 5,7 procent. Hoewel de sterftecijfers als gevolg van drugsgebruik moeilijk meetbaar zijn, lijken die ook te stijgen. Die stijging is lastig te verklaren. Het zou een na-ijlend effect kunnen zijn, een afspiegeling van de Britse populatie van heroïneverslaafden die nu ouder worden.

Er zou ook een andere kracht aan het werk kunnen zijn, zoals professor David Nutt, de eerste voorzitter van de Britse adviesraad voor drugsmisbruik, suggereert. “We krijgen beslist te maken met meer sterfgevallen als gevolg van alcoholgebruik, zelfs al daalt het alcoholgebruik in het algemeen”, beweert hij. “Daarom denk ik dat er waarschijnlijk nog steeds aan comazuipen wordt gedaan als alternatief voor andere middelen. Het zou ook kunnen dat de trend van braspartijen, waarbij je uit je dak gaat door grote hoeveelheden drugs te nemen, bijdraagt aan een hoger sterftecijfer."

Toch blijft ‘meow meow’ of ‘MMCat’ populair

Als we de daling in drugsgebruik bekijken, moeten we vooral beseffen dat de middelen zelf beslist niet meer te vergelijken zijn met vroeger. “Als mensen drie of vier jaar geleden cocaïne kochten voor eigen gebruik, dan kon de zuiverheidgraad 50 tot 60 procent zijn, maar ook slechts 20 procent”, zegt Dean Aimes, adviseur voor drugszaken bij de Britse Forensic Science Service, die in beslag genomen drugs analyseert. “Dat percentage is steeds verder gedaald en tegenwoordig hebben we het over drugs met een percentage van 3 tot 30 procent, dat is waarschijnlijk nu de zuiverheidgraad."

Hoe dan ook, het percentage illegaal drugsgebruik is in Groot-Brittannië nog altijd een van de hoogste in de wereld. De zucht naar de roes verdwijnt blijkbaar nooit. Het bewijs daarvoor levert het middel mephedrone. Dit synthetische, legale stimulerende middel, verkrijgbaar onder uiteenlopende namen als ‘meow meow’ of ‘MMCat’, werd in 2009 een fenomeen en kwam in april 2010 op de Britse lijst van verboden middelen. Tegenwoordig is mephedrone dus verboden, maar het wordt desondanks versneden, volgens de Britse Forensic Science Service, met de gebruikelijke versnijdingsmiddelen.

Toch blijft het middel populair. Uit het Britse Mixmag-onderzoek blijkt dat mephedrone de enige algemene drug is, die dit jaar door meer jongeren is gebruikt dan vorig jaar. Hoewel het verboden is, maar niet omdat het verboden is, lijkt MMCAT van veel betere kwaliteit te zijn dan de alternatieven. De eerste zes maanden nadat het middel in Groot-Brittannië op de markt kwam, daalde het aantal cocaïnedoden om onverklaarbare redenen. Misschien worden jongeren eindelijk volwassen.