Een vervangende handeling is een actie die wordt uitgevoerd in plaats van een andere handeling, die niet kan worden verwezenlijkt. Het fenomeen komt in elke levenssfeer voor. Vaak dus ook in de politiek: er wordt iets gedaan, om dat wat moet gebeuren uit de weg te gaan.

In deze categorie hoort ook de recente aanzet tot hervorming van het Verdrag van Schengen thuis. Frankrijk en Italië willen tijdelijke controles aan de binnengrenzen van Europa toestaan wanneer er via de buitengrenzen van de EU grote stromen vluchtelingen binnenkomen.

Duitsland vindt het een goed idee en bij de EU-Commissie trappen Frankrijk en Italië in principe open deuren in. Er is in dit geval namelijk niets in te brengen tegen de plannen. Het valt nauwelijks in te zien dat ze het vrije verkeer van personen in Europa substantieel in gevaar brengen.

Alleen heeft dit project absoluut niets te maken met de feitelijke vraag, waaraan de EU zich systematisch onttrekt. Die vraag luidt: hoe kan de EU een gemeenschappelijk, solidair vluchtelingenbeleid opzetten?

Uiteraard moeten de lasten voor het opnemen en integreren van asielzoekers onder de EU-lidstaten fair worden verdeeld, en wel op lange termijn en onafhankelijk van tijdelijke gebeurtenissen, zoals de huidige toestroom van tienduizenden Tunesische vluchtelingen.

Europa heeft dit belangrijke project tot nu toe jammerlijk laten mislukken. De voornaamste remmers zijn Duitsland en Oostenrijk. Beide landen willen deze mensen, die de ellende in eigen land ontvluchten en die via de Middellandse Zee naar Italië of Malta komen, niet hebben. Politiek gezien zit de situatie muurvast. Dus doet Europa iets, al was het maar om iets te doen.