Brussel is een spionnennest. Door het einde van de koude oorlog zijn de activiteiten van buitenlandse geheime diensten in de Belgische hoofdstad in niet bepaald afgenomen. Integendeel, missies en targets zijn in aantal toegenomen. Deze activiteit is trouwens zo groot dat de Europese Commissie enige tijd geleden een interne nota heeft verspreid aan haar hogere kaderleden, om ze te stimuleren maatregelen te nemen tegen deze herhaalde en steeds talrijker wordende pogingen om "zich officiële en gevoelige documenten te verschaffen" over de activiteiten van de uitvoerende macht van de EU. In de nota wordt verklaard dat "sommige landen, pressiegroepen, journalisten en privé-agentschappen proberen beschermde informatie te bemachtigen". Er wordt aan toegevoegd dat "personen die verbonden zijn aan geheime diensten’ opereren onder de dekmantel van ‘beursmakelaar, journalist, ambtenaar van een lidstaat van de Europese Unie (EU) in dienst van de Europese Commissie en computertechnicus".

"Brussel is met Washington en Genève een van de drie belangrijkste steden voor spionagediensten van de hele wereld" legt Kristof Clerix uit, auteur van het boek Vrij Spel. Buitenlandse geheime diensten in België. (Uitgeverij Manteau). "De methoden zijn dezelfde als tijdens de koude oorlog: het vertrouwen winnen van de doelpersonen en vervolgens dit vertrouwen uitbuiten. Alleen het gebruik van moderne technologieën en het toenemende belang van de economische kwesties zijn nieuw", voegt Clerix eraan toe. Hij is journalist bij het Belgische maandblad voor internationale politiek MO.

"Voor politieke en militaire zaken is Brussel nog interessanter voor spionnen dan tijdens de koude oorlog",benadrukt hij. De NAVO (Noord-Atlantische Verdragsorganisatie) beperkt zich niet meer tot de verdediging van de bondgenoten, maar voert nu ook militaire operaties uit in Bosnië, Kosovo en Afghanistan, en heeft haar invloed uitgebreid tot de voormalige Sovjetrepublieken in Centraal-Azië. De EU heeft bevoegdheden op het gebied van buitenlandse politiek en defensie en gaat eveneens over tot militaire en politieke interventies van grote omvang (in Bosnië, Kosovo, en Macedonië, Kongo en Somalië).

Behalve deze klassieke politieke en militaire kwesties, bestaan er nog drie andere factoren die van Brussel een nog interessantere bestemming maken voor buitenlandse geheime diensten: de aanwezigheid in België van technologiecentra op het gebied van ruimtevaart en defensie, de rol van het land als achterbasis van het internationaal terrorisme en de grote immigrantengemeenschap van Turken, Marokkanen en Centraal-Afrikanen, die politiek zeer actief zijn en door de regeringen van hun land van herkomst scherp in de gaten worden gehouden. "In de loop van de afgelopen 20 jaar heeft België een grote rol gespeeld in het internationaal terrorisme. Het is een klein land, waaruit het gemakkelijk vluchten is, en met een grote gemeenschap moslimimmigranten", verklaart Clerix. Van de nieuwe spelers op het schaakbord van de spionage in België is China een van de actiefste. Het land probeert vooral aan wetenschappelijke en technologische informatie te komen, maar houdt ook de Tibetaanse kwestie, politieke tegenstanders en de religieuze beweging Falun Gong in de gaten.

Los van de Amerikaanse spionage inzake mondiale banktransacties via het bedrijf Swift — dat ondanks het schandaal waarbij het betrokken was, doorgaat met zijn activiteiten —, was de laatste grote zaak gericht op de Europese ministerraad, die acht jaar lang voortdurend bespioneerd is, totdat dit uiteindelijk in 2003 werd ontdekt. In totaal waren tijdens de bouw vijf kastjes afluisterapparatuur geïnstalleerd waarmee de telefoongesprekken van de Spaanse, Franse, Duitse, Italiaanse, Britse en Oostenrijkse delegaties konden worden afgeluisterd. Diplomatieke bronnen staken een beschuldigende vinger uit naar Israël maar niemand heeft ooit een officiële beschuldiging durven uiten. Als we goedingelichte bronnen mogen geloven, hebben Belgische onderzoekers opdracht ontvangen niet te diep te graven.

Met 56.000 diplomaten, 15.000 lobbyisten, 1.200 journalisten en duizenden tolken en buitenlandse studenten is Brussel de ideale plaats om het op een na oudste beroep ter wereld uit te oefenen. Het is eveneens de stad waar men het gemakkelijkst in contact komt met een spion zonder het te weten.