Sinds de EU ernaar streeft een andere rol te spelen dan die van grote gemeenschappelijke markt, vecht ze voor een plekje op het internationale podium. Het Verdrag van Lissabon moest het wondermiddel zijn dat daarvoor zou zorgen. Helaas. De recente diplomatieke geschillen met enerzijds Libië en anderzijds Israël hebben opnieuw duidelijk gemaakt dat de lidstaten alleen staan tegenover hun gesprekspartners en hebben bewezen dat de EU niet bestaat als diplomatiek deelnemer in de wereldproblematiek.

Het regime van Zwitserland heeft zijn grenzen gesloten voor onderdanen uit het Schengengebied, als vergeldingsmaatregel voor de beslissing van Zwitserland om de Libische leider Mouammar Kadhafi en zijn entourage als personae non gratae te verklaren op Zwitsers grondgebied. Dit is de meest recente ontwikkeling in een crisis die is begonnen in 2008 met de arrestatie van een van de zonen van de onberekenbare kolonel in Genève wegens de slechte behandeling van zijn bedienden. Sinds hij geen paria meer is, verdringen de Europeanen zich om Kadhafi te bezoeken of te ontvangen, en willigen al zijn eisen in. In plaats van nu de gelegenheid te baat te nemen om de machtsverhouding met hem om te draaien, laten ze Zwitserland het liever alleen opknappen.

Dat is des te meer te betreuren omdat Europa zichzelf ziet als vaandeldrager van universele waarden als de rechten van de mens, gelijkheid en de rechtsstaat, en blijkbaar toch niet in staat is om haar stem te verheffen wanneer deze waarden worden bedreigd. De geheime dienst van de Hebreeuwse staat wordt ervan beschuldigd inbreuk te hebben gemaakt op de identiteit van elf inwoners van de EU bij de uitschakeling van een vertegenwoordiger van de Palestijnse Hamas in Dubai. De betrokken landen – het Verenigd Koninkrijk, Ierland, Frankrijk en Duitsland – hebben om uitleg gevraagd bij de Israëlische autoriteiten, die het voorlopig niet nodig vonden om een verklaring af te geven. Dit is des te pijnlijk omdat Israël een waardevolle bondgenoot is van Europa – en zelfs, volgens sommigen, een mogelijk EU-lid. Dit in tegenstelling tot Libië.

Heeft Catherine Ashton, de Hoge Vertegenwoordiger voor Buitenlandse Zaken, wel even gebeld met Tripoli of Tel Aviv om ten minste uiting te geven aan de ”verontwaardiging” van de Unie over deze affaire ? Nee: ze is vast nog bezig met het zoeken van Haïti op haar wereldbol. Gian Paolo Accardo