In het vierde nummer van Europa, het supplement dat gezamenlijk gemaakt wordt door Gazeta Wyborcza, The Guardian, Le Monde, El País, La Stampa en de Süddeutsche Zeitung, buigen de kranten zich over het gebrek aan vertrouwen dat de Europeanen hebben in de EU. Dat heeft, zoals de laatste Eurobarometer laat zien, een dieptepunt bereikt. Euroscepsis, schrijft de Parijse krant,

verspreidt zich over heel Europa in diverse vormen van populisme, nationalisme, wantrouwen, wrok en opstandigheid. De Britten leken er lang het alleenrecht op te hebben, maar het is nu ook de bron van de Griekse opstandigheid, de Italiaanse politieke chaos, de Franse teleurstelling, en de frustratie van de Duitsers, op wie zich momenteel alle vijandigheid concentreert.

Een gevoel dat gedeeld wordt door Mario Calabresi, directeur van La Stampa. Hij schrijft:

we staan stil, zonder dat we ook maar een idee hebben over hoe we de mensen weer hoop kunnen geven, nu we meer verdeeld zijn dan ooit. […] De crisis rond de Europese opbouw en de navelstaarderij van onze maatschappijen en ons sociale model zorgen ervoor dat het egoïsme en oude gevoelens van verbittering weer de kop opsteken. Het geloof in bezuinigingen heeft de harten niet kunnen veroveren, maar heeft de liefde daarentegen flink bekoeld en de burgers van Europa afgekeerd.

De reden hiervoor, zo analyseren de onderzoekers Mark Leonard en José Ignacio Torreblanca van de European council on Foreign relations (ECFR) in El País heeft grotendeels te maken met het verlies van nationale soevereiniteit:

In het kader van het begrotingspact en de brede nationale hervormingen die de Europese Centrale Bank eist, hebben de eurocraten veel grenzen van nationale soevereiniteit overschreden en hun invloed veel verder laten gelden dan bijvoorbeeld voedselveiligheidsnormen, met als doel de pensioenen, de belastingen, de salarissen, de arbeidsmarkt en de personeelsbestanden van overheden te kunnen controleren. Allemaal onderwerpen die aan het hart van de verzorgingsstaat en de nationale identiteit raken. […] In dit nieuwe scenario volgen regeringen elkaar op, maar blijft het beleid in wezen hetzelfde en kritische kanttekeningen blijven uit.

Zou deze trend uiteindelijk de overhand krijgen in de EU? “Iedereen hoopt dat met de terugkeer van de groei, de euroscepsis weer zal afnemen”, schrijven Leonard en Torreblanca, volgens wie echter

het enthousiasme [over Europa] echter niet zal terugkeren zonder dat Europa de manier waarop er wordt omgegaan met de lidstaten en burgers, radicaal verandert.

De ‘democratische tegenstelling’ tussen Noord- en Zuid-Europa geeft in feite gestalte aan een Europa van twee snelheden dat in het verleden werd afgemeten aan de hand van defensie, buitenlandpolitiek of vrij verkeer, schrijft de adjunct-directeur van de Spaanse krant, Berna González-Harbour. Die tegenstelling

is nu een tragisch feit, die zelfs niet de meest vreedzame vorm aan weet te nemen van twee parallellen die, zelfs al zullen ze elkaar nooit tegenkomen, ook niet zullen botsen. De richtingen lopen uiteen en de twee zijn in het beste geval op weg naar onenigheid.

Ondertussen formuleren de zes kranten gezamenlijk een aantal voorstellen om de EU uit de impasse te halen, samengevat door The Guardian. Ze gaan van de afschaffing van de twee zetels voor het Europees Parlement tot de oprichting van een Europees leger, en van een ‘Eur-app’ voor tablets en smartphones tot “een sterk idee, dat de Europeanen symbolen en doelstellingen zou moeten bieden die emotie, verbondenheid en solidariteit teweegbrengen.”