Laat Fico geen tweede ‘Orbán’ worden

Voor het eerst sinds 1989 zal Slowakije worden geregeerd door één enkele partij. Maar de aanstaande sociaaldemocratische premier Robert Fico doet er goed aan niet het voorbeeld te volgen van zijn Hongaarse collega Viktor Orbán, betoogt een columnist van de Pravda.

Gepubliceerd op 13 maart 2012 om 16:11
De aankomende premier van Slowakije, Robert Fico (Smer-SD).

Naast de buitenkans die de partij nu heeft om het regeringsbeleid helemaal naar haar hand te zetten, zal de Smer-SD in haar eentje verantwoordelijk zijn voor wat de regering doet. Haar leider Robert Fico weet hoe hij zijn tegenstanders moet aanpakken, maar zijn grootste uitdaging zal nu de publieke opinie zijn.

Zelfs als de Smer erin slaagt maatregelen te nemen ter versterking van de sociale cohesie, bijvoorbeeld door een progressief belastingtarief in te voeren of door de staatscontrole op de gezondheidszorg en de pensioenen te versterken, zal de ontevredenheid over de eveneens verwachte impopulaire bezuinigingen zich uitsluitend op deze partij richten.

Robert Fico lijkt te beseffen dat de komende ontwikkelingen in Europa een bredere sociale consensus zullen vergen. Dat is de reden dat de winnaar van de Slowaakse verkiezingen, afgezien van zijn wens om de angst voor een herhaling van het Boedapest-scenario de kop in te drukken, zetels aan de ronde tafel heeft aangeboden aan de verliezers. Maar door de meerderheid die hij heeft behaald mag hij er niet van uitgaan dat hij ook de uiteindelijke verantwoordelijkheid voor een deel van zich af kan schuiven.

Absolute meerderheid leidt snel tot atavistische reflex

In de Slowaakse politiek leidt een absolute meerderheid in het parlement al snel tot een welhaast atavistische reflex om alle staatsstructuren te koloniseren, uiteenlopend van het ambtenarenapparaat en de onderdelen van de staat die echte macht uitoefenen, tot de staatsondernemingen, overheidscontracten en de publieke omroep. Maar de internationale kritiek op de regering van Viktor Orbán in Hongarije en het eigen Slowaakse G**orilla-schandaal zouden aanleiding moeten geven tot enige terughoudendheid.**

Als de corruptie en de arrogantie van de macht alle perken te buiten gaan, kan de legitimiteit van de Slowaakse politieke elite binnen een etmaal aan duigen liggen. De schok van het Gorilla-schandaal heeft de Smer zelfs indirect aan haar ongekende verkiezingswinst geholpen. De Smer moet zich ervan bewust zijn dat een deel van de agenda van de verzorgingsstaat ook het elimineren van het corruptierisico is, omdat juist de zwakkeren in de samenleving daar uiteindelijk de dupe van zijn.

Etnische spanningen hebben geen prioriteit

Het onvermogen van de SNS [Slowaakse nationalisten] en SMK [de Slowaaks-Hongaarse coalitie, die de Hongaarse minderheid vertegenwoordigt] om weer in het parlement te komen, bevestigt dat etnische spanningen geen prioriteit hebben in de Slowaakse samenleving. De uitdaging is eerder hoe er banen moeten worden geschapen voor de Hongaars-sprekende jeugd in Slowakije.

De verkiezingen hebben het falen aangetoond van een ideologie die uitgaat van sociale en etnische verschillen en de verscherping van conflicten. De versplinterde Slowaakse conservatieven zullen moeten bedenken dat de rechtse partijen die het nog het best hebben gedaan bij de verkiezingen de partijen zijn die hebben gewezen op de noodzaak van sociale alternatieven voor het bestaande beleid.

Na de neoliberale consensus, die de afgelopen twintig jaar zelfs door post-communistisch links in Midden-Europa werd aanvaard, tekent zich nu duidelijk een nieuwe consensus af. Het gevolg daarvan zal zijn dat de welgestelden en de grote bedrijven meer verantwoordelijkheid zullen moeten gaan dragen voor de sociale cohesie.

Vanuit Oostenrijk bezien

Een populist of een man van consensus?

De Oostenrijkse krant Der Standard schrijft dat het corruptieschandaal “Gorilla” doorslaggevend is geweest voor de verkiezingsuitslag in Slowakije. Ondanks het wantrouwen dat onder de Slowaakse bevolking leeft ten aanzien van hun politici, schrijft de krant:

Robert Fico is nog steeds de populairste politicus. Omdat hij nu een pro-Europese koers vaart, in tegenstelling tot zijn eerste mandaat, en nog voor de verkiezingen de politieke steun had gekregen van Hannes Swoboda, de leider van de Oostenrijkse sociaal-democraten in het Europees Parlement, ziet het er niet naar uit dat hij zich zal ontpoppen als een ‘linkse Orban’, ookal heeft hij de absolute meerderheid.

Maar de belangrijkste graadmeter voor de metamorfose van Fico van een populist naar een consensus-politicus, zal zijn beleid met betrekking tot de Hongaarse minderheid (9,7% van de bevolking) zijn, aldus Der Standard:

Na zijn overwinning zou Fico de weg kunnen inslaan van tolerantie jegens de slinkende Hongaarse minderheid, die lange tijd is veronachtzaamd en waar de EU op wacht, en op die manier extremisten van allerlei stromingen isoleren.

Are you a news organisation, a business, an association or a foundation? Check out our bespoke editorial and translation services.

Ondersteun de onafhankelijke Europese journalistiek.

De Europese democratie heeft onafhankelijke media nodig. Voxeurop heeft u nodig. Sluit u bij ons aan!

Over hetzelfde onderwerp