Ze zijn een impulsaankoop op vakantie waar veel kopers later spijt van hebben – de namaaktassen van Louis Vuitton en Rolex-horloges die in het buitenland spotgoedkoop worden aangeschaft. Hoewel de koper blij is met de prijs, blijven de twijfels knagen over de kwaliteit van het product, of de aankoop wel legaal is en wie er uiteindelijk van profiteert. Maar nu blijkt dat de kopers zich niet langer zorgen hoeven te maken. Een nieuw, door de EU gefinancierd rapport toont aan dat het prima is om namaak designspullen te kopen.

Het onderzoek, waaraan ook een adviseur van het Britse ministerie van Binnenlandse Zaken meewerkte, stelt dat consumenten voordeel hebben bij de markt voor gekopieerde designerkleding tegen afbraakprijzen. Ook worden de klachten van de bedrijven verworpen: de verliezen die de industrie zou lijden als gevolg van de namaak, zouden zwaar overdreven zijn. De meeste mensen die namaak kopen zouden namelijk nooit de prijs voor een echt exemplaar overhebben en de namaakproducten zouden de merken juist meer bekendheid opleveren.

Geen tijd verdoen met stoppen van fraudeurs

Het rapport voegt daaraan toe dat de politie zijn tijd niet zou moeten verdoen met het proberen te stoppen van de fraudeurs. De stelling dat het namaken van luxemerken terrorisme en georganiseerde misdaad zou financieren, wordt in het rapport betwist. Bovendien is er weinig maatschappelijk draagvlak voor harde maatregelen omdat consumenten nu eenmaal graag gebruik maken van de goedkope aanbiedingen in de illegale handel, waarvan de waarde in het Verenigd Koninkrijk geschat wordt op 1,5 miljard euro.

Professor David Wall, Brits regeringsadviseur voor misdaad en co-auteur van het rapport, zegt dat de werkelijke kosten van namaak voor de industrie slechts een vijfde zijn van eerder berekende cijfers. "En het is waarschijnlijk nog minder", zegt hij. "Het is bewezen dat namaak de merken in feite helpt doordat de modecyclus versnelt en de merkbekendheid toeneemt." Waaraan hij toevoegt: "We zouden ons moeten richten op de handel in namaakmedicijnen, twijfelachtige vliegtuigonderdelen en andere zaken die het publiek werkelijk kunnen schaden. In tijden waarin er geen overheidsgeld beschikbaar is voor politie terwijl er een groter beroep op ze wordt gedaan, zou het toezicht op de naleving van de wet zich op andere zaken moeten focussen."

Terwijl de Britse autoriteiten zich richten op de handelaars, heeft de overheid besloten geen consumenten van nepgoederen te vervolgen. Maar toeristen die namaak kopen kunnen in andere landen wel bestraft worden. In Frankrijk riskeert men een maximale boete voor het kopen van nepdesign van driehonderdduizend euro of drie jaar gevangenisstraf. Tijdens een politieactie in Italië deze zomer kreeg een toerist een boete van duizend euro omdat hij een Louis Vuitton-tas van zeven euro had gekocht van een handelaar in Jesolo, bij Venetië.

Iedere jaar door drie miljoen mensen replica's gekocht

Als de illegale aankopen van vakantiegangers door de Britse douane worden ontdekt, worden ze op het vliegveld of in de haven in beslag genomen. Volgens het rapport kopen ieder jaar zo'n drie miljoen mensen replica's van één van de grote merken zoals Louis Vuitton, Yves Saint Laurent, Burberry of Gucci. Bijna een derde hiervan wordt verkocht via internet.

Prof. Wall van de Universiteit van Durham zegt dat consumenten zelden benadeeld worden door de zwarte handel, in plaats daarvan zijn ze blij met de keus die het nepassortiment ze biedt. "Ik kom net terug van Corfu en zag Breitling-horloges die verkocht werden voor tien euro. Niemand met een beetje gezond verstand zal denken dat het om een echte Breitling gaat."

De kwaliteit van veel van de nepartikelen is "enorm verbeterd", voegt het rapport voor het Britse Journal of Criminology eraan toe. Concluderend stelt het rapport dat het van "weinig publiek belang is om overheidsgeld in te zetten voor het opsporen en vervolgen van het kopen en produceren van vervalsingen" en pleit ervoor dat het de taak van de industrie moet zijn – en niet van de politie – om de handel te een halt toe te roepen.

Maar de politie en de grootste designermerken spreken de bevindingen tegen. Volgens een woordvoerder van Louis Vuitton "is de verkoop van vervalsingen een serieuze overtreding. Met de opbrengst ervan worden criminele organisaties gefinancierd ten koste van consumenten, bedrijven en de overheid." Een vertegenwoordiger van Burberry voegt daaraan toe: "Namaak wordt extreem serieus genomen. Wanneer we het kunnen bewijzen, zal Burberry altijd streven naar de maximale straf." De Britse Vereniging van Politieofficieren zegt dat het namaken van modeartikelen "geen slachtofferloze misdaad is." "Zaken, individuen, en overheidsgeld hebben allemaal te lijden onder dergelijke activiteiten", zegt een woordvoerder.