De politieke machthebbers in Hongarije hebben hun kiezers in de afgelopen twintig jaar hevig teleurgesteld. De nieuwe aanwas van leden van Jobbik [de nationalistische partij waarvan de naam zowel "uiterst rechts" als "de beste" betekent] is het product van deze teleurstelling. Maar wat houdt het programma van deze partij precies in, en waar staat zij voor? In video's op YouTube hebben sympathisanten van Jobbik het vaak over "teleurstelling" of het "vertrouwen dat ze in deze partij stellen". Voor de camera zeggen sympathisanten van extreemrechts dapper dat ze deze partij steunen omdat ze het programma kennen dat volgens hen nieuw en echt goed is. Maar het is een oude wijsheid dat nieuw niet gelijkstaat aan goed en dat goed niet gelijkstaat aan nieuw.

Een politiemacht om de bevolking te beschermen tegen Romazigeuners

Het is misplaatst om Jobbik te bestempelen als een fascistische nazipartij, zoals linkse intellectuelen plegen te doen. Jobbik is geen nazipartij. Hetis namelijk niet één partij: het zijn drie partijen tegelijk. Volgens de meest recente peilingen bestaat er een regionale partij die opkomt voor de openbare veiligheid (in het oosten van Hongarije), waarvan de kiezers een sterke staat willen omdat de openbare orde scheuren begint te vertonen, die zich inspant om hun dagelijkse existentiële problemen op te lossen en een politiemacht wil creëren die hen beschermt tegen de Romazigeuners. Niettemin heeft nog geen enkele leider van de Hongaarse Garde [een aan Jobbik verwante paramilitaire organisatie die eind 2009 is verboden] of van Jobbik uitgelegd hoe hun krijgshaftige marsen gevolgd door dappere terugtrekking ook maar iets hebben kunnen doen om de integratie van Romazigeuners in Hongarije te bevorderen. Evenmin hebben zij de noodzaak van hun uniforms aangetoond, aangezien de missies van de Garde zich beperken tot een leger vrijwilligers en de bescherming van de bevolking bij overstromingen.

Sympathisanten van Jobbik zijn tevens de achterban van radicaal rechts die de andere rechtse partijen is ontvlucht. Deze kiezers zijn zichtbaar geïnspireerd door de mythe van de invasie van Hongarije door Israëlische projectontwikkelaars en hebben hun buik vol van het kapitalisme, van de Europese Unie en van de regering in het algemeen. Hun macht is beperkt. Een deel van deze groep troost zich met de gedachte dat vergelijkbare radicale partijen in Europa in staat zijn invloed uit te oefenen op het regeringsbeleid. Zij dichten hun partij een opvoedkundige taak toe: als zij eenmaal een of meer zetels in het parlement hebben weten te bemachtigen, kunnen zij druk uitoefenen op Fidesz [de conservatieve partij, die momenteel in de oppositie zit en die volgens de peilingen als winnaar uit de bus zal komen tijdens de verkiezingen van 11 en 25 april] en deze partij de "goede" richting in duwen. Maar geen enkel buitenlands model, noch de Poolse PiS noch de Oostenrijkse FPÖ, richt zijn pijlen zo heftig op de Roma en op de joden en ontkent de Holocaust zo lichtzinnig als Jobbik doet op officiële en officieuze forums. Zelfs Ján Slota en zijn Nationale Slowaakse Partij wagen dit niet, en dat terwijl zij de Hongaarse minderheid in Slowakije zouden kunnen gebruiken om de haat tegen buitenlanders aan te wakkeren.

Diefstal van kippen, onveiligheid, onzekerheid en onmacht kunnen een bron van woede vormen

Sommige leden van Jobbik steken hun liefde voor het nationaalsocialisme niet onder stoelen of banken. In hun ogen is Jobbik te soft, maar wel realistisch. Tot dusver is de partij erin geslaagd haar onbegrijpelijke bewondering voor de Russische premier Vladimir Poetin, wiens daden toch vaak sterk indruisen tegen de nationale Hongaarse belangen, te verenigen met de eis om het monument voor de Russische soldaten op het Szabadság-plein [het plein van de vrede] in Boedapest te vernietigen. Sympathisanten van Jobbik zijn in alle opzichten teleurgesteld, maar niet in de staat, terwijl de staat zelf de afgelopen jaren ook niet veel daadkracht aan de dag heeft gelegd.

Hoe zou de staat trouwens goed kunnen functioneren wanneer deze in handen is van een partij die overal en altijd uit is op confrontatie? Jobbik is eigenlijk slechts een politieke partij, en zoals alle andere politieke partijen zal ook deze vast worden meegesleurd in corruptiezaken. Voor de meeste kiezers zal hun stem uitlopen op de zoveelste bittere teleurstelling. Diefstal van kippen, onveiligheid, onzekerheid en onmacht kunnen terecht een bron van woede en teleurstelling vormen. Maar het is zeer de vraag of op deze basis een politieke strategie kan worden uitgestippeld.