Europa heeft Duitse “Übermutter” nodig

Angela Merkel zal het niet makkelijk krijgen. Tijdens de Europese Raad op 28 oktober zal haar pleidooi voor straffen tegen landen die te hoge schulden hebben, op weerstand stuiten van het merendeel van haar Europese collega’s. Helaas, want Europa heeft een rol van strenge moeder nodig, meent de Süddeutsche Zeitung.

Gepubliceerd op 27 oktober 2010 om 14:44

Het verdient aanbeveling om altijd goed te luisteren naar wat Angela Merkel precies zegt. In Duitsland hebben de concurrenten van de bondskanselier dit al vaker moeten ervaren en het geldt in dezelfde mate voor Europa: de Duitse bondskanselier meent namelijk wat ze zegt. Toen Angela Merkel direct na de door paniek gedreven reddingsactie voor Griekenland en daarmee ook voor de euro afgelopen voorjaar aankondigde dat ze een dergelijke crisis niet nog eens zou toestaan en daarom streefde naar een aanpassing van de Europese verdragen, hadden we dat dus letterlijk moeten opvatten. Nu heeft Merkel de Franse president zover gekregen dat hij haar plan ondersteunt. Ook al reageert de rest van Europa verontwaardigd, Angela Merkel krijgt haar zin en de verdragen zullen worden aangepast, omdat het immers niet anders kan.

De onvermijdelijkheid daarvan is volkomen duidelijk en dat zullen de andere ministers van Buitenlandse Zaken van de EU en de Europarlementariërs de komende tijd ongetwijfeld ook wel inzien. In 2013 lopen de financiële garanties af die de Eurolanden ter bescherming van hun munt hebben afgegeven en Duitsland gaat niet meedoen aan een hervatting, laat staan aan een institutionalisering van deze noodparachute, al was het maar om grondwettelijke redenen. Uiterlijk op dat moment zullen effectenmakelaars op de financiële markten zich op de zwakkere lidstaten met hoge schuldenlasten gaan storten, en die bevinden zich vooral in het Zuiden van Europa. Het wordt dus de hoogste tijd voor een crisismechanisme, waarmee een goed geregelde afwikkeling van schulden mogelijk is en dat vooral de schuldeisers, te weten speculanten, laat meedelen in de kosten van de aangerichte schade.

Het Duitsland dat een magnetische kracht ontwikkelt

Of dit crisismechanisme voorziet in het intrekken van stemrecht binnen de EU, en daarmee dus in het vernederen van een lidstaat, of dat het via referendum als aanpassing van het verdrag dient te worden bezegeld of dat er nog een andere weg mogelijk is, moet nog blijken. Angela Merkel weet immers ook dat je Ieren of Fransen beter niet kunt dwingen een referendum over Europa te houden. Dat zou in Duitsland evenmin goed uitpakken.

Tot zover de argumenten in deze zaak, die moeilijk kunnen worden weerlegd. Maar hoe zit het dan met de politieke stijl? Hoe zit het met de minstens zo lastig te weerleggen waarneming in de meeste EU-lidstaten dat de Frans-Duitse directie weer eens heeft toegeslagen? Of acteert Duitsland hier als het ware als bezitter van de Europese hegemonie, de exportkampioen, de groeireus, die veel te sterk en te machtig is, in het hart van het continent?

De reacties, bijvoorbeeld van de regering in Luxemburg of uit het Europese Parlement, illustreren dat Angela Merkel inderdaad in de hegemoniale valkuil is gestapt, hoe graag ze dat ook wilde voorkomen. Europa is in een gevaarlijke economische disbalans beland. Het gaat niet om oost tegen west of noord tegen zuid. Het gaat om het centrum dat zich steeds sterker onderscheidt van de periferie. Het gaat om Duitsland dat een magnetische kracht ontwikkelt, ten koste van de buurlanden. Als Duitsland naast zijn economische onweerstaanbaarheid echter ook nog een politieke aanspraak op betweterij cultiveert, dan gaat er verzet ontstaan.

Merkel handelt net zo rechtlijnig als ze praat

Oud-bondskanselier Helmut Kohl vertelde graag dat hij altijd een dubbele buiging maakte voor de Franse driekleur. De voormalige Duitse minister van Buitenlandse Zaken Joschka Fischer filosofeerde over de dialectiek in de Europese politiek: Duitsland moest de leiding nemen zonder dat iemand het zou merken. En Angela Merkel? Ze handelt net zo rechtlijnig als ze praat. Dat is voor de landen in de periferie moeilijk te verdragen, omdat ze zo hun eigen zwakte dubbel voor hun kiezen krijgen: de economische kracht van Duitsland is overweldigend en uiteindelijk worden de spelregels ook nog eens in Berlijn opgesteld. Merkel moet daarom niet alleen nauwkeurig formuleren, ze moet ook goed luisteren naar wat er precies wordt gezegd. Je kunt je standpunt twee keer in een half jaar in weerwil van de meerderheid doordrijven en nog gelijk krijgen ook. Daarna komt er narigheid van.

Are you a news organisation, a business, an association or a foundation? Check out our bespoke editorial and translation services.

Ondersteun de onafhankelijke Europese journalistiek.

De Europese democratie heeft onafhankelijke media nodig. Voxeurop heeft u nodig. Sluit u bij ons aan!

Over hetzelfde onderwerp