Behandel Ben Ali net zoals Loekasjenko

Tegen de onderdrukking in Tunesië zou de EU dezelfde politiek van ‘intelligente sancties’ moeten voeren zoals die in 2006 het Wit-Russische regime van Alexandr Loekasjenko deels hebben doen buigen, meent analist José Ignacio Torreblanca.

Gepubliceerd op 14 januari 2011 om 14:12
Demonstratie op 11 januari in Parijs, georganiseerd door tegenstanders van het beleid van de Tunesische president Ben Ali.

In december gaf de laatste dictator van Europa, Alexandr Loekasjenko, sinds 1994 staatshoofd van Wit-Rusland, zichzelf een mooi kerstcadeau: een verkiezingsoverwinning met tachtig procent van de stemmen. Daarna heeft hij de kantoren van de internationale waarnemers laten sluiten, de politie erop uitgestuurd om de demonstranten in bedwang te houden, de laatste onafhankelijke media gemuilkorfd en meer dan zeshonderd mensen in de gevangenis gezet, zo ook oppositieleider Andrei Sannikov die samen met zijn echtgenote werd gearresteerd in het ziekenhuis waar hij net was opgenomen nadat hij was afgetuigd door de politie.

Het goede nieuws is dat de EU op ferme wijze heeft gereageerd. In 2006, na verkiezingen waarbij net zulke fraude aan de orde was, kreeg Loekasjenko een hele reeks ‘intelligente sancties’ (dat wil zeggen sancties die de bevolking niet benadelen) opgelegd: het werd hem verboden om naar andere landen te reizen, financiële bezittingen in het buitenland werden bevroren en de oppositie werd gesteund. Deze sancties hebben effect gehad. Loekasjenko is immers in 2008 begonnen met concessies te doen door alle politieke gevangen vrij te laten. In ruil daarvoor heeft de EU de sancties opgeschort, is het land economische steun aangeboden en is een procedure gestart om de financiële bezittingen vrij te geven. Maar, als het regime in zijn autoritaire houding bleef volharden, zouden de sancties weer van kracht worden. Inmiddels zijn de Europarlementariërs het er over eens dat de Wit-Russische president de EU voor de gek heeft gehouden en dat het land weer streng moet worden aangepakt.

EU blijft zwijgen

In Tunis is de situatie ernstiger, maar de EU blijft zwijgen. Net als in 2009, toen Ben Ali de verkiezingen had ‘gewonnen’ met 89,62 procent van de stemmen. Wie naar Tunesië gaat en spreekt met zijn tegenstanders vertellen dat er achter het toeristische en idyllische plaatje van het land een Orwelliaanse staat verborgen zit, die de kleinste bewegingen van zijn inwoners controleert, inclusief hun e-mail.

De Tunesische opstanden, waarvan moeilijk te achterhalen is hoeveel dodelijke slachtoffers daarbij vielen, hebben het ware gezicht van de politieke regimes uit die regio laten zien. Regimes die uit naam van een zogenaamde politieke stabiliteit een wrede onderdrukking uitoefenen om zo een lokale corruptie te beschermen, en niet, zoals ze beweren, om moderne maatschappijen te vormen die als vestingmuur tegen het islamisme zouden moeten dienen.

Kleptocraat Ben Ali

Nu hij 23 jaar aan de macht is, heeft de kleptocraat [een kleptocratie is een regering van dieven, red.] Ben Ali het geniale idee gekregen om een enquêtecommissie voor corruptie in te stellen. Zonder te overdrijven kunnen we stellen dat hij beschikt over een aanzienlijke portie cynisme. De lekken van Wikileaks hebben met concrete voorbeelden aangetoond in welke mate de hogere klasse in het gebied (of het nu gaat om koningen, presidenten en in het geval van Ben Ali, zijn eigen familie) in een overdaad van corruptie leeft, terwijl de jongeren daar geen enkel vooruitzicht hebben op een baan of op persoonlijke ontwikkeling.

Bij wat er zich in Tunesië afspeelt, steken de daden van Spanje, Frankrijk en Italië, belangrijkste voorvechters van een Mediterrane politiek van de EU die heden ten dage krachteloos lijkt, magertjes af. Polen, Zweden en de Baltische staten daarentegen passen met succes maatregelen toe die sterk afwijken van die van Madrid, Parijs en Rome. Hier lijkt onze politiek steeds meer op die van de Verenigde Staten jegens Midden-Amerika ten tijde van de Koude Oorlog, met de bekende rampzalige gevolgen. Zoals de containmentpolitiek van Washington de bevolking van Midden-Amerika in de armen van revolutionair links dreef, zullen onze indammingsmechanismen zeer waarschijnlijk gunstig uitpakken voor de islamisten, die er geen moeite mee zullen hebben om sociale rechtvaardigheid en de strijd tegen de corruptie in hun politieke programma’s op te nemen. Door haar passieve houding zal Europa, dat zichzelf niet in diskrediet wil brengen, iedereen in dat gebied die nog gelooft in de rechtsstaat, de democratie en in het respect voor mensenrechten (het zullen er ondertussen niet veel meer zijn), isoleren waardoor deze groep uiteindelijk zal verdwijnen. Als we stiekem liever niets anders willen dan een reeks bananenrepublieken aan de zuidkant van de Middellandse Zee, als trouwe bewakers van onze belangen, zijn we op de goede weg.

Bezien vanuit Europa

De verklaring voor de steun aan Tunesië

De verklaring van president Zine El Abidine Ben Ali, waarin hij zijn aftreden in 2014 en het einde van de gewapende onderdrukking door de politie aankondigt, zullen noch sociale vrede brengen, noch het economisch wonder dat Tunesië ooit was, kunnen redden. De economie van het land berust op de vestiging van industriële toeleveranciers aan Europa, het goedkope toerisme en het partnerschap met de EU. Terwijl de kustregio’s zich hebben ontwikkeld, is het binnenland verwaarloosd. De bevolking op het platteland, dat steeds meer te maken krijgt met werkloosheid, vertrekt in grote getalen naar de kuststeden. Deze instabiliteit van de regio zou spanningen binnen de diaspora kunnen veroorzaken, zoals een grote migratiegolf vanuit de Maghreb in de richting van Europa. Dat verklaart de toegeeflijkheid van Frankrijk – en van Europa – jegens Ben Ali en zijn corrupte politiestaat. De Tunesische president is voor hen een vestingmuur tegen de islamistische bedreiging. Rudolph Chimelli, Süddeutsche Zeitung

Are you a news organisation, a business, an association or a foundation? Check out our bespoke editorial and translation services.

Ondersteun de onafhankelijke Europese journalistiek.

De Europese democratie heeft onafhankelijke media nodig. Voxeurop heeft u nodig. Sluit u bij ons aan!