Washington DC is geen stad met een tekort aan bureaucraten. Deze week zullen er zelfs nog meer rondlopen dan gewoonlijk. De Amerikaanse hoofdstad treedt op als gastheer voor de eerste ronde van de bilaterale handelsbesprekingen tussen Amerika en de Europese Unie. Het betreft een veelomvattende reeks onderhandelingen met als uiteindelijke doel de belemmeringen voor de handel tussen de twee economische blokken te verkleinen.

Kort gezegd zullen beide economische grootmachten proberen de invoerrechten op de onderling verhandelde goederen af te schaffen. Zij zullen zich er ook sterk voor maken de bureaucratie te verminderen, zodat internationale bedrijven gemakkelijker kunnen uitbreiden.

De omvang van Amerika's handelsrelatie met Europa is zodanig dat zelfs kleine verbeteringen een aanzienlijk effect op de economieën aan beide zijden van de Atlantische Oceaan zullen hebben. Europa heeft opnieuw te kampen met een jaar van stagnatie en economen maken zich druk om de groeiende invloed van opkomende economieën als China, India en Brazilië. Niettemin zijn de handelsbetrekkingen tussen de VS en de EU nog steeds de omvangrijkste ter wereld.

In de eerste negen maanden van 2012 werd tussen de beide economische supermachten voor meer dan 485 miljard dollar (300 miljard pond en 338 miljard euro) aan goederen verhandeld. De gesprekken die [op 8 juli] in Washington beginnen – onder de naam Transatlantic Trade and Investment Partnership (Trans-Atlantisch Handels- en Investeringspartnerschap; TTIP) – kunnen resulteren in een handelsblok dat bijna de helft van de mondiale economische productie voor zijn rekening neemt. Ze zouden de Europese economie elk jaar wel eens 100 miljard pond [€ 116 miljard] extra kunnen opleveren, de VS 80 miljard pond [€ 92 miljard] en de rest van de wereld 85 miljard pond [€ 98 miljard]. De besprekingen zouden tevens een van de belangrijkste redenen vormen dat Groot-Brittannië binnen de Europese Unie zal blijven.

Groot-Brittannië wil invloed uitoefenen

Groot-Brittannië heeft de EU uiteraard nog niet verlaten, maar het moet nog een tijdje meedoen om invloed op de TTIP-besprekingen te kunnen uitoefenen, referendum of geen referendum. Amerika heeft gezegd dat het van het huidige G8-momentum wil profiteren om ‘op één benzinetank’ een bilaterale handelsovereenkomst te sluiten, maar zelfs optimisten gokken erop dat de besprekingen ruim achttien maanden zullen gaan duren. Anderen geloven dat het veel realistischer is uit te gaan van minimaal drie jaar.

Politiek gezien hangen er reeds dreigende wolken boven de TTIP-besprekingen. Er is sprake van een groeiend wantrouwen tussen de EU-lidstaten en de VS, nu Amerika en het Verenigd Koninkrijk ervan worden beticht tijdens eerdere onderhandelingen hun bondgenoten te hebben bespioneerd.

Spanningen lopen hoog op

De besprekingen gaan door als gepland maar de spanningen lopen hoog op. Ongeveer 120 vertegenwoordigers van de handelsteams van de VS en de EU zullen bijeenkomen en vervolgens in tien groepen uiteengaan. De afgevaardigden, die allemaal deskundig zijn op verschillende gebieden, zullen van alles bespreken, van de ingrediënten die moeten worden vermeld op de verpakking van antiverouderingscrèmes tot de vraag of een advocaat die in Londen is opgeleid, met dezelfde kwalificaties in New York moet kunnen werken.

Moeten zij ervan uitgaan dat alle tarieven worden afgeschaft en bepalen welke worden "heringevoerd"? Of moeten ze invoerheffingen per sector vaststellen? Ze zullen ook bekijken welke bureaucratische kwesties snel kunnen worden afgehandeld en welke het onderwerp van langdurige en mogelijk pijnlijke discussies zullen gaan vormen.

Tarieven zijn mondiaal gezien al laag

Een van de meer eenvoudige agendapunten is het vraagstuk van de invoerrechten. De tarieven tussen de VS en de EU zijn mondiaal gezien relatief laag – gemiddeld 5,2 procent voor goederen naar de EU en 3,5 procent voor goederen naar de VS. Het handelsvolume tussen de twee economische blokken is echter zo groot dat elke reductie aanzienlijke besparingen zou opleveren.

"Veel Britse bedrijven doen al zaken met de VS, onze grootste exportmarkt, maar als we de tarieven liberaliseren, kunnen de Britse ondernemingen zo'n 1 miljard pond per jaar besparen", zegt Danny Lopez, de Britse consul-generaal in New York. Zijn belangrijkste taak is Britse bedrijven uit te breiden naar Amerika en omgekeerd.

De tarieven die de VS hanteert, zijn vooral hoog als het gaat om textiel, kleding en schoeisel uit de EU, respectievelijk 40 procent, 32 procent en 56 procent. Ze kennen ook verrassende heffingen voor goederen voor specifieke markten, zoals keramisch tafelgerei voor hotels en restaurants. Importeurs moeten heffingen van rond 28 procent betalen om zulke goederen in Amerika in te voeren.

VS dringt aan op verlaging tabaksaccijns

De EU op haar beurt heft een accijns van 350 procent op tabak. Daarmee helpt zij de kosten te dekken van de behandeling van de schade aan de gezondheid van degenen die tabak gebruiken en zorgt zij ervoor dat de prijs hoog genoeg is om potentiële rokers af te schrikken. Naar verwachting zal de VS aandringen op een verlaging van deze heffing, maar daar zullen ze in Europa waarschijnlijk niet erg warm voor lopen.

In velerlei opzichten is de bureaucratie voor het TTIP het lastigst om aan te pakken. De verschillen in de bureaucratische regelingen van de EU en de VS kosten bedrijven elk jaar talloze miljoenen euro's. Het Verenigd Koninkrijk loopt hierdoor naar schatting ongeveer 8 miljard pond aan handelsopbrengsten mis.

Zo moeten autofabrikanten hun voertuigen tweemaal, in vrijwel identieke veiligheidstests, op een wand laten botsen.

Verder moet de cosmetica-industrie een aparte serie etiketten maken voor goederen die in Europa en de VS worden verkocht, omdat Amerikaanse toezichthouders de term "aqua" niet accepteren.

Makkelijker reizen voor werkenden

Deze besprekingen kunnen er ook toe leiden dat advocaten, accountants en bepaalde andere beroepsgroepen gemakkelijker tussen beide blokken kunnen reizen, zodat ze niet uitsluitend terecht kunnen in het land waar ze zijn opgeleid. Een dergelijke verandering zou niet alleen economische voordelen met zich meebrengen, maar ook miljoenen personen de kans op een totaal andere loopbaan en levensstijl bieden.

De huidige regels lijken misschien anachronistisch en in sommige gevallen volledig uit de pas met de groene agenda, maar in veel opzichten belichamen ze de moeilijkheden waarop de onderhandelaars vermoedelijk tijdens de TTIP-besprekingen zullen stuiten. Ouderwetse wetten bleven gehandhaafd onder druk van machtige lobbygroepen van het bedrijfsleven, die vaak gekant waren tegen elke verandering die fellere concurrentie van internationale spelers tot gevolg zou kunnen hebben.